Σε αυτό το άρθρο
- Από το Ωδείο στη Μονμάρτρη
- Τρία πιανιστικά κομμάτια με αρχαίο όνομα
- Η οδηγία για αργή και οδυνηρή εκτέλεση
- Η επιστροφή στη σχολή στα τριάντα εννέα και η εξέταση αντίστιξης
- Οι Gymnopédies του 1888 και η μουσική επίπλων του 1917
- Οι διασκευές του Ντεμπισί και τα επόμενα έργα του Σατί
- Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Η σύντομη απάντηση
Τον Δεκέμβριο του 1888 ο Σατί διαφήμισε τις παρτιτούρες του στη La Lanterne japonaise, το περιοδικό του καμπαρέ Le Divan Japonais. Με το ψευδώνυμο Virginie Lebeau έγραψε ότι δεχόταν επιστολές για τα άπαντά του. Πρόσθεσε πως άπαντα δεν υπήρχαν ακόμη, αλλά έδωσε διεύθυνση για την αγορά της Gymnopédie αρ. 3. Η διαφήμιση συνδύαζε υπερβολή και αστείο. Ο νέος που εργαζόταν ως πιανίστας συνοδείας στη Μονμάρτρη έγραψε τις τρεις Gymnopédies εκείνη τη χρονιά. Δεκαεπτά χρόνια αργότερα μπήκε ξανά σε σχολή για αντίστιξη.
Σε βάθος
Από το Ωδείο στη Μονμάρτρη
Ο Σατί μπήκε στο Ωδείο του Παρισιού το 1879, απομακρύνθηκε το 1882, επέστρεψε το 1885 και έφυγε την επόμενη χρονιά. Μετά τις επανειλημμένες εισόδους και εξόδους εργάστηκε ως μουσικός στη Μονμάρτρη. Οι πρώτες σπουδές δεν ολοκληρώθηκαν με αποφοίτηση. Εκτός σχολής έγραφε μουσική για πιάνο και εξέδιδε παρτιτούρες. Συνεχίζοντας όμως τη σύνθεση, αναζήτησε νέο χώρο σπουδών. Στα τριάντα εννέα μπήκε στη Schola Cantorum και άρχισε αντίστιξη. Μάθαινε τεχνικές σύνθεσης σε διαφορετικό ίδρυμα από εκείνο της νεότητάς του.

Εγκαταστάθηκε στη Μονμάρτρη το 1887. Συνόδευε τραγουδιστές στο πιάνο στο Le Chat Noir και αργότερα στο Auberge du Clou. Την ίδια εποχή έγραφε δικά του σόλο κομμάτια. Η συνοδεία άλλων του εξασφάλιζε εισόδημα, ενώ κατέγραφε τη δική του μουσική. Στο Auberge du Clou γνώρισε τον Ντεμπισί, που αργότερα θα ενορχήστρωνε έργα του. Η σχέση συναδέλφων στον χώρο εργασίας του οδήγησε σε νέες διασκευές και συναυλίες.
Το Le Chat Noir, που ίδρυσε ο Ροντόλφ Σαλίς το 1881, συγκέντρωνε ποιητές, τραγουδιστές, συγγραφείς και ζωγράφους. Εκεί γίνονταν μουσικές παραστάσεις, εκδιδόταν περιοδικό και παρουσιαζόταν θέατρο σκιών. Με το φως πρόβαλλαν σε μια οθόνη μορφές που κινούνταν σύμφωνα με την ιστορία. Οι δημιουργοί παραστάσεων και εκδόσεων χρησιμοποιούσαν τον ίδιο χώρο. Ο πιανίστας έπαιζε, οι ποιητές και συγγραφείς έγραφαν, και μαζί παρουσίαζαν τις παραστάσεις και το περιοδικό στο κοινό.
Τρία πιανιστικά κομμάτια με αρχαίο όνομα
Ο Σατί έγραψε τις τρεις Gymnopédies το 1888. Το αυτόγραφο της πρώτης αναφέρει το Παρίσι και τον Φεβρουάριο του 1888. Συντέθηκε λίγο μετά τη μετακόμιση στη Μονμάρτρη. Το χειρόγραφο δείχνει την ημερομηνία ολοκλήρωσης και η διαφήμιση τη διεύθυνση αγοράς. Πριν φτάσει στους σημερινούς δίσκους, η μουσική γράφτηκε με το χέρι και γνωστοποιήθηκε με τυπωμένες παρτιτούρες.

Το όνομα Gymnopédie προέρχεται από γιορτές και χορούς της αρχαίας Ελλάδας. Η πρώιμη παρτιτούρα της πρώτης φέρει και υπότιτλο «αρχαίος χορός». Ο Σατί χρησιμοποίησε αυτά τα λόγια για μουσική πιάνου γραμμένη στο Παρίσι. Ο τίτλος του αρχαίου χορού και οι νότες για το σύγχρονο πιάνο συνυπάρχουν στην παρτιτούρα.
Οι πρώτες εκδόσεις περιλάμβαναν και στίχους από το Les Antiques του φίλου του, ποιητή Κονταμίν ντε Λατούρ. Το ποίημα αναφέρει μαζί σαραμπάντα και γυμνοπαιδία. Αφού διάλεξε το όνομα του χορού για τίτλο, παρουσίασε και ποίημα όπου εμφανίζεται. Πρόσθεσε τους στίχους του συναδέλφου στην παρτιτούρα του. Η πρώιμη έκδοση συνδύαζε τη δική του σύνθεση με το κείμενο άλλου δημιουργού.
Η οδηγία για αργή και οδυνηρή εκτέλεση
Οι λίστες μεσημεριού και βραδιού του Mahina περιλαμβάνουν τη Gymnopédie αρ. 1 με την Αν Κεφελέκ. Η εγγραφή φέρει την ένδειξη Lent et douloureux, δηλαδή αργά και με πόνο. Ο Σατί συνδύασε λέξη ταχύτητας και λέξη συναισθηματικού χαρακτήρα. Παρότι το κομμάτι των συλλογών είναι γνωστό ως ήρεμη πιανιστική μουσική, η αρχική παρτιτούρα διατηρεί και τις δύο εκφράσεις του συνθέτη.
Το έργο συνδυάζει αργή συνοδεία τριών χρόνων και απλή μελωδία. Ο Σατί τοποθέτησε διαδοχικές συγχορδίες χωρίς να λύνει αμέσως τις διαφωνίες. Διαφωνία είναι συνδυασμός φθόγγων που δημιουργεί ένταση στον ταυτόχρονο ήχο. Στη μετάβαση προς την επόμενη συγχορδία άφηνε την αντήχηση να συνεχίζεται, αντί να λύνει αμέσως την ένταση.
Η μελωδία συνεχίζει πάνω από την επαναλαμβανόμενη συνοδεία. Η μουσική επαναλαμβάνει περιορισμένο υλικό, διατηρώντας την αντήχηση των συγχορδιών. Ο Σατί διάλεξε απλά στοιχεία για τη μουσική τριών χρόνων και όρισε ταχύτητα και χαρακτήρα με την ένδειξη εκτέλεσης.
Η επιστροφή στη σχολή στα τριάντα εννέα και η εξέταση αντίστιξης
Το 1905 ο Σατί μπήκε στη Schola Cantorum στα τριάντα εννέα. Είχαν περάσει δεκαεπτά χρόνια από τις Gymnopédies του 1888. Αυτή τη φορά μελέτησε αντίστιξη, την τεχνική της ταυτόχρονης εξέλιξης διαφορετικών μελωδιών. Ήθελε να διευρύνει το λεξιλόγιο και τη δομή της μουσικής του. Ο συνθέτης που είχε ήδη εκδώσει πιανιστικά έργα μελετούσε εκ νέου τις σχέσεις μελωδιών. Μετά την εργασία στο καμπαρέ και τις εκδόσεις επέστρεψε ως μαθητής σε μαθήματα και εργασίες.

Το 1908 πέρασε με εξαιρετική επίδοση την ετήσια εξέταση αντίστιξης. Το πιστοποιητικό με υπογραφή του Βενσάν ντ’Εντί αναφέρει ότι πληρούσε και τις προϋποθέσεις για μελέτη σύνθεσης. Ο μαθητής που μπήκε στα τριάντα εννέα παρακολούθησε μαθήματα και ολοκλήρωσε την εξέταση. Ο συνθέτης που είχε φύγει από το Ωδείο, εργαστεί στο καμπαρέ και εκδώσει κομμάτια εξεταζόταν τώρα στη Schola Cantorum. Μετά τις απλές συγχορδίες των Gymnopédies είχε μάθει να χειρίζεται πολλές μελωδίες μαζί. Η σχολή κατέγραψε το αποτέλεσμα με βαθμό και υπογραφή.
Στο Socrate του 1918 ο Σατί μελοποίησε διαλόγους του Πλάτωνα. Αν οι Gymnopédies είχαν όνομα αρχαίου χορού και στίχους φίλου, το νέο έργο ανέθετε στη φωνή τις φράσεις του Πλάτωνα. Τα δύο έργα αρχαίων αναφορών έχουν διαφορετική σύνθεση: πιανιστική μουσική με τίτλο και στίχους, και φωνητικό έργο που τραγουδά παλιό κείμενο. Ο Σατί διάλεξε λόγια από λογοτεχνία και χορό για διαφορετικές συνθέσεις. Συνέχισε να χρησιμοποιεί τη λογοτεχνία ως μουσικό υλικό μετά την εποχή διαφήμισης παρτιτούρων στο καμπαρέ.
Οι Gymnopédies του 1888 και η μουσική επίπλων του 1917
Ο Σατί σχεδίασε τη μουσική επίπλων το 1917, μετά τις Gymnopédies του 1888. Σε κείμενο προς τον Κοκτό επέκρινε τη συνήθεια χρήσης βαλς και οπερατικών φαντασιών σε διάφορες εκδηλώσεις. Εξηγούσε ότι θα δημιουργούσε ιδιαίτερη μουσική για τις ανάγκες της ζωής, αντί να δανείζεται έργα άλλου σκοπού. Η μουσική θα ήταν μέρος της καθημερινότητας όπως τα έπιπλα στον χώρο κατοικίας. Μεσολάβησαν 29 χρόνια από τα σόλο έργα στην εξήγηση αυτού του σχεδίου.
Στις 8 Μαρτίου 1920 η Galerie Barbazanges παρουσίασε μουσική επίπλων του Σατί ανάμεσα στα επεισόδια ενός θεατρικού έργου του Μαξ Ζακόμπ. Θέατρο και μουσική μοιράζονταν τον χώρο του κοινού. Ο Σατί αναζητούσε χρήση διαφορετική από το ανεξάρτητο πρόγραμμα αποκλειστικής ακρόασης. Παρουσίασε σε πραγματική εκδήλωση τη μουσική των αναγκών της ζωής που εξηγούσε στον Κοκτό. Είχε περάσει πολύς χρόνος από την προσωπική πώληση πιανιστικών παρτιτούρων το 1888. Τώρα μελετούσε τη χρήση μουσικής σε γκαλερί με έργο άλλου συγγραφέα.
Τον ενδιέφερε ο ρόλος της μουσικής στον καθημερινό χώρο. Επέκρινε στον Κοκτό τη χρήση βαλς και οπερατικών φαντασιών σε άλλες εκδηλώσεις και δήλωνε ότι θα συνέθετε για τη ζωή. Το σχέδιο μπορεί να συνδεθεί με τη μεταγενέστερη διάδοση μουσικής υπόκρουσης. Τότε ήθελε κυρίως να περιορίσει τον ήχο που κάλυπτε τη συζήτηση. Όταν ο λόγος και η μουσική μοιράζονταν τον χώρο, προσπαθούσε να συνθέσει σύμφωνα με τη χρήση του.
Οι διασκευές του Ντεμπισί και τα επόμενα έργα του Σατί
Ο Ντεμπισί ενορχήστρωσε την πρώτη και την τρίτη Gymnopédie. Παίχτηκαν στις 20 Φεβρουαρίου 1897, στη Salle Érard του Παρισιού, υπό τον Gustave Doret. Ο συνάδελφος μοίρασε σε πολλά όργανα τη μουσική του Σατί για πιάνο. Ο Ντεμπισί, γνωστός του από το καμπαρέ, παρουσίαζε έτσι άλλη εκδοχή. Δύο κομμάτια του συνθέτη που διαφήμιζε μόνος τις παρτιτούρες του ακούστηκαν με μαέστρο και ορχήστρα.

Το 1888 ο Σατί έδωσε όνομα χορού στα πιανιστικά κομμάτια και τα διαφήμισε σε περιοδικό. Το 1905 άρχισε αντίστιξη στη σχολή και το 1908 ολοκλήρωσε την εξέταση. Αργότερα πρότεινε μουσική επίπλων και μελοποίησε τον Πλάτωνα. Ο μουσικός συνοδείας έγραψε σόλο έργα και επέστρεψε στα μαθήματα αφού τα εξέδωσε. Στην παρτιτούρα έγραψε αργά και με πόνο, στη διαφήμιση υπερβολή και αστείο. Δημοσίευε τη μουσική, γράφοντας ο ίδιος τίτλους, νότες και ανακοινώσεις των παρτιτούρων.
Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Στο Mahina ακούτε τη Gymnopédie αρ. 1 με την Αν Κεφελέκ. Αν αναγνωρίσετε το κομμάτι, μπορείτε να πείτε στην παρέα σας για την αστεία διαφήμιση των παρτιτούρων ή για την επιστροφή του Σατί στη σχολή στα τριάντα εννέα.





