Nội dung bài viết
Trả lời ngắn gọn
Tháng 12 năm 1888, Satie quảng cáo bản nhạc của mình trên La Lanterne japonaise, tạp chí của cabaret Le Divan japonais. Với bút danh Virginie Lebeau, ông viết rằng có những lá thư hỏi mua toàn tập, rồi nói toàn tập chưa có nhưng Gymnopédie số 3 có thể được mua tại địa chỉ ghi trong quảng cáo. Ông giới thiệu bản thân một cách phóng đại và thêm lời đùa. Người trẻ kiếm sống bằng đệm piano ở Montmartre viết ba Gymnopédies trong cùng năm. Mười bảy năm sau, ông trở lại trường để học đối âm.
Đọc sâu hơn
Rời nhạc viện đến Montmartre
Satie vào Nhạc viện Paris năm 1879. Ông bị cho thôi học năm 1882, nhập học lại năm 1885 rồi rời trường vào năm sau. Sau những lần ra vào trường, ông làm nghệ sĩ biểu diễn ở Montmartre. Việc học tại nhạc viện đầu tiên không kéo dài đến lúc tốt nghiệp. Ngoài trường, ông viết tác phẩm piano và xuất bản bản nhạc riêng. Tuy nhiên, sau khi tiếp tục sáng tác, ông lại tìm nơi học. Ở tuổi ba mươi chín, ông vào Schola Cantorum và bắt đầu học đối âm. Ông học kỹ thuật sáng tác ở một cơ sở khác với ngôi trường đã rời khi còn trẻ.

Satie đến sống ở Montmartre năm 1887. Ông đệm piano tại Le Chat noir rồi làm ở Auberge du Clou, phụ trách đàn phím khi ca sĩ hát. Cùng thời gian ấy, ông cũng viết tác phẩm piano độc tấu của mình. Ông hỗ trợ bài hát của người khác để kiếm sống và ghi lại âm nhạc riêng. Tại Auberge du Clou, ông gặp Debussy, người về sau chuyển các tác phẩm piano của ông thành nhạc dàn nhạc. Quan hệ đồng nghiệp hình thành ở nơi làm việc đã dẫn đến những bản phối và buổi diễn mới.
Le Chat noir, do Rodolphe Salis thành lập năm 1881, là nơi các nhà thơ, ca sĩ, nhà văn và họa sĩ tụ họp. Tại đây có biểu diễn ca khúc, xuất bản tạp chí và sân khấu bóng. Trong sân khấu bóng, ánh sáng làm hiện hình trên màn rồi các hình được di chuyển theo câu chuyện. Những người tạo chương trình và ấn phẩm của cabaret sử dụng cùng một địa điểm. Nghệ sĩ đệm piano chơi nhạc, nhà thơ và nhà văn viết, rồi họ giới thiệu chương trình cùng tạp chí đến khán giả và độc giả.
Ba tác phẩm piano mang tên từ thời cổ đại
Satie viết ba Gymnopédies năm 1888. Bản viết tay tác phẩm đầu tiên ghi Paris là nơi sáng tác và tháng 2 năm 1888 là thời gian hoàn thành. Ông viết nó không lâu sau khi chuyển đến Montmartre. Bản thảo lưu ngày hoàn thành, còn quảng cáo cung cấp địa chỉ mua. Tác phẩm piano được nghe trong album ngày nay trước hết được ông viết bằng tay, sau đó giới thiệu qua bản nhạc in.

Tên Gymnopédie lấy từ lễ hội và điệu múa Hy Lạp cổ đại. Bản nhạc số 1 ban đầu còn có phụ đề ‘điệu múa cổ’. Satie dùng từ đó làm tên tác phẩm piano viết tại Paris. Bản nhạc kết hợp một tên chỉ điệu múa cổ với các nốt dành cho piano hiện đại.
Bản nhạc đầu tiên còn có những câu từ Les Antiques của người bạn thi sĩ Contamine de Latour. Bài thơ nhắc cả sarabande và gymnopédie. Sau khi chọn tên điệu múa cho tác phẩm, Satie giới thiệu thêm bài thơ có chính tên ấy. Ông đặt lời người bạn thi sĩ vào bản piano của mình. Ấn phẩm đầu kết hợp âm nhạc do ông sáng tác với câu chữ của đồng nghiệp.
Chỉ dẫn chơi chậm và đau buồn
Danh sách bữa trưa và bữa tối Mahina có Gymnopédie số 1 do Anne Queffélec chơi. Tên bài thu kèm Lent et douloureux, chỉ dẫn chơi chậm và đau buồn. Satie dùng một từ nói tốc độ và một từ nói tính chất cảm xúc. Dù tác phẩm trong album tuyển được biết đến như nhạc piano yên tĩnh, bản gốc vẫn lưu hai cách diễn đạt nhà soạn nhạc đã chọn.
Tác phẩm gồm phần đệm chậm ba phách và giai điệu giản dị. Satie đặt các hợp âm cạnh nhau nhưng không giải quyết ngay nghịch âm bên trong. Nghịch âm là sự kết hợp tạo căng thẳng giữa những nốt cùng vang. Khi chuyển sang hợp âm tiếp theo, ông để người nghe tiếp tục cảm nhận độ vang ấy thay vì giải căng thẳng tức thì.
Trong khi phần đệm lặp lại, giai điệu tiếp tục phía trên. Âm nhạc lặp ít chất liệu nhưng vẫn duy trì độ vang hợp âm. Satie chọn chất liệu giản dị cho nhạc ba phách và dùng chỉ dẫn biểu diễn để xác định tốc độ cùng tính cách.
Nhập học ở tuổi ba mươi chín và thi đối âm
Năm 1905, Satie vào Schola Cantorum ở tuổi ba mươi chín, mười bảy năm sau khi viết Gymnopédies năm 1888. Lần này, ông học đối âm, kỹ thuật sáng tác cho các giai điệu khác nhau tiến triển cùng lúc. Ông bắt đầu học để mở rộng vốn biểu đạt và cấu trúc âm nhạc. Nhà soạn nhạc đã công bố tác phẩm piano lại nghiên cứu quan hệ giữa các giai điệu. Sau kinh nghiệm chơi cabaret và xuất bản, ông trở thành học trò dự lớp và làm bài tập.

Năm 1908, Satie vượt qua kỳ thi đối âm cuối năm với kết quả rất tốt. Chứng chỉ có chữ ký Vincent d’Indy còn ghi ông đủ điều kiện bắt đầu học sáng tác. Học trò nhập trường ở tuổi ba mươi chín đã theo lớp và hoàn thành kỳ thi. Nhà soạn nhạc từng rời Nhạc viện Paris, làm cabaret và xuất bản piano nay nhận đánh giá từ Schola Cantorum. Sau các hợp âm giản dị Gymnopédies, ông học kỹ thuật xử lý nhiều giai điệu cùng nhau. Nhà trường lưu kết quả bằng điểm số và chữ ký.
Năm 1918, Satie đưa các đối thoại Plato vào Socrate. Nếu Gymnopédies trước đó dùng tên múa cổ và câu thơ người bạn, tác phẩm mới cho giọng hát thể hiện câu chữ Plato. Hai tác phẩm sử dụng chất liệu cổ đại có biên chế khác: một là piano với tên và thơ, còn một là thanh nhạc hát văn bản xưa. Satie chọn từ văn học và múa cũ cho những tác phẩm khác nhau. Sau các bản piano thời quảng cáo trong cabaret, ông tiếp tục dùng văn học làm chất liệu âm nhạc.
Gymnopédies năm 1888 và âm nhạc nội thất năm 1917
Satie nghĩ đến âm nhạc nội thất năm 1917, sau Gymnopédies năm 1888. Trong thư gửi Cocteau, ông chỉ ra thói quen đưa waltz hay các bản fantasy opera vào nhiều sự kiện. Ông muốn viết nhạc riêng cho nhu cầu đời sống thay vì dùng tác phẩm vốn có mục đích khác. Ý tưởng ấy đặt nhạc thành một phần sinh hoạt, như đồ nội thất trong không gian sống. Có hai mươi chín năm giữa việc viết piano độc tấu và lúc giải thích ý tưởng này.
Ngày 8 tháng 3 năm 1920, âm nhạc nội thất được chơi tại Galerie Barbazanges giữa các phần kịch Max Jacob. Chương trình đặt kịch và nhạc vào cùng không gian có khán giả. Satie tìm một cách dùng khác với chương trình độc lập đòi hỏi tập trung chỉ nghe nhạc. Âm nhạc cho nhu cầu đời sống đã giải thích với Cocteau nay xuất hiện trong sự kiện thật. Đã lâu kể từ thời tự bán bản piano năm 1888. Lần này, ông xem xét cách sử dụng nhạc trong phòng tranh có vở kịch của tác giả khác.
Satie quan tâm vai trò âm nhạc trong không gian sinh hoạt. Ông phê bình thói quen dùng waltz hoặc fantasy opera ở sự kiện khác và đề nghị nhạc mới phù hợp đời sống. Ý tưởng có thể được xem cùng nhạc nền phổ biến về sau. Khi ấy, trước hết ông muốn giảm âm thanh lấn át trò chuyện. Khi người nói và âm nhạc ở cùng một nơi, ông muốn sáng tác theo mục đích sử dụng nơi đó.
Bản phối Debussy và công việc tiếp theo của Satie
Debussy phối Gymnopédie số 1 và 3 cho dàn nhạc. Bản phối được diễn tại Salle Érard, Paris, ngày 20 tháng 2 năm 1897 dưới sự chỉ huy Gustave Doret. Đồng nghiệp chia âm nhạc piano Satie cho nhiều nhạc cụ. Debussy, người quen từ cabaret, giới thiệu nó bằng biên chế khác. Hai tác phẩm của người từng tự quảng cáo bản nhạc nay được trình bày qua nhạc trưởng và dàn nhạc.

Năm 1888, Satie đặt tên múa cho piano và quảng cáo trên tạp chí. Năm 1905, ông nhập học đối âm, hoàn thành kỳ thi năm 1908, rồi về sau đề xuất nhạc nội thất và phổ câu chữ Plato. Người làm đệm viết solo riêng và tiếp tục đến lớp dù đã công bố tác phẩm. Ông ghi chậm và đau buồn trong Gymnopédies, trong khi quảng cáo dùng phóng đại và hài hước. Ông tự tạo tên, nốt nhạc và cả lời giới thiệu bản nhạc khi công bố âm nhạc của mình.
Âm nhạc tại Mahina
Mahina phát Gymnopédie số 1 do Anne Queffélec chơi. Khi nhận ra tác phẩm, bạn có thể kể người cùng bàn về quảng cáo vui của Satie hoặc câu chuyện ông trở lại làm học trò ở tuổi ba mươi chín.





