Σε αυτό το άρθρο
Η σύντομη απάντηση
Η μελωδία του αγγλικού κόρνου στη Συμφωνία του Νέου Κόσμου του Ντβόρζακ απέκτησε αργότερα στίχους. Είναι το Goin’ Home του Γουίλιαμ Άρμς Φίσερ, του 1922. Πριν από το τραγούδι, δίπλα στον συνθέτη βρισκόταν ο νεαρός μουσικός Χάρι Μπέρλι, που τραγουδούσε τα αφροαμερικανικά σπιρίτσουαλ που έμαθε από τον παππού του.
Σε βάθος
Ο νέος που περίμενε στο χιόνι για να ακούσει μουσική
Ο Μπέρλι μεγάλωσε στο Ίρι της Πενσιλβάνιας. Έμαθε μουσική από τη μητέρα και σπιρίτσουαλ από τον παππού της μητρικής πλευράς, που έζησε υπό δουλεία και αγόρασε την ελευθερία του. Τραγουδούσε στην εκκλησία και σε τοπικές εκδηλώσεις και σπούδασε πιάνο και φωνή. Συμμετείχε στις χορωδίες του επισκοπικού καθεδρικού, πρεσβυτεριανής εκκλησίας και συναγωγής στο Ίρι, δουλεύοντας σε πολλά μέρη επειδή οι λειτουργίες είχαν διαφορετικές ώρες. Τα τραγούδια της οικογένειας και της λατρείας συνεχίστηκαν στη φωνητική και διασκευαστική εργασία του.
Στα τέλη της εφηβείας περίμενε στο χιόνι έξω από σπίτι για τον Ούγγρο πιανίστα Ράφαελ Γιοζέφι. Ήταν το σπίτι της Ελίζαμπεθ Ράσελ, όπου εργαζόταν η μητέρα. Οι προσκλήσεις ήταν φυλετικά διαχωρισμένες και δεν μπορούσε να μπει ως ακροατής. Αρρώστησε, και η μητέρα, μαθαίνοντας γιατί, ζήτησε από τη Ράσελ να τον προσλάβει θυρωρό. Μέσω της δουλειάς άκουσε μουσικούς όπως η Τερέσα Καρένιο και ο Ίταλο Καμπανίνι.
Το 1892 πήρε υποτροφία στο Εθνικό Ωδείο της Νέας Υόρκης, όπου διευθυντής ήταν ο Ντβόρζακ. Ο συνθέτης του ζητούσε συχνά να τραγουδήσει. Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη ανάμνηση του Μπέρλι, άκουγε μετά το βραδινό, στο τέλος της εργάσιμης ημέρας. Εκείνος τραγουδούσε τη μουσική των μαύρων Αμερικανών που γνώριζε. Μία από τις αμερικανικές εμπειρίες του Ντβόρζακ ήταν έτσι η άμεση ακρόαση άλλης φωνής.
Η διαμάχη για την αμερικανική μουσική
Η ιδρύτρια του Ωδείου Τζάνετ Θέρμπερ, που προσκάλεσε τον Ντβόρζακ, ήθελε να εκπαιδεύει μουσικούς στην Αμερική. Δινόταν δυνατότητα εισαγωγής και σε έγχρωμους φοιτητές. Ο συνθέτης δίδασκε σύνθεση και διηύθυνε ορχήστρα. Στη Νέα Υόρκη υπήρχαν πολλοί μουσικοί και κριτικοί γερμανικής καταγωγής, με τους οποίους μιλούσε γερμανικά. Ο Τσέχος ετοίμαζε τη συμφωνία διδάσκοντας Αμερικανούς και συνεργαζόμενος με Ευρωπαίους.
Τον Μάιο του 1893 υποστήριξε δημόσια ότι οι μελωδίες των μαύρων Αμερικανών μπορούσαν να στηρίξουν ιδιαίτερη αμερικανική συνθετική παράδοση. Πολλοί χρησιμοποιούσαν τη γερμανική συμφωνική παράδοση ως πρότυπο. Ο Τζον Νόουλς Πέιν του Χάρβαρντ πίστευε ότι η εφημερίδα είχε αποδώσει λάθος τα λόγια. Η Έιμι Μπιτς δεχόταν δημοτική μουσική αλλά αμφισβητούσε αν η μαύρη μουσική εκπροσωπεί όλη την Αμερική. Άρχισε διαμάχη για τη μουσική που πρέπει να μάθουν οι συνθέτες.
Ο Ντβόρζακ είχε ήδη συνδυάσει τσεχική δημοτική μουσική και δυτικές τεχνικές σύνθεσης. Στα αμερικανικά τραγούδια πρόσεχε μελωδίες πέντε φθόγγων και συγκοπές. Η συγκοπή αλλάζει τον ρυθμό τονίζοντας θέση που συνήθως περνά αδύναμη. Τον ενδιέφεραν ο τρόπος μελωδίας και ρυθμού μαζί με τα γνωστά ονόματα. Από τη μουσική που μετέφερε ο Μπέρλι έγραψε νέα θέματα και τα ανέπτυξε σε συμφωνία τεσσάρων μερών.
Η συμφωνία του 1893 και το τραγούδι του 1922
Η συμφωνία ολοκληρώθηκε στη Νέα Υόρκη το 1893. Στις 16 Δεκεμβρίου η Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης υπό τον Άντον Ζάιντλ την παρουσίασε στο Carnegie Hall. Το γνωστό θέμα του δεύτερου μέρους, Largo, συντέθηκε από τον Ντβόρζακ και παίζεται στο αγγλικό κόρνο. Μοιάζει απλό παλιό τραγούδι, όμως το Goin’ Home δημιουργήθηκε αργότερα. Η ίδια μελωδία στη συμφωνία και στη φωνή προέρχεται από σύνθεση και διασκευή διαφορετικών εποχών.
Ο Φίσερ ήταν Αμερικανός μαθητής του Ντβόρζακ. Θυμόταν ότι το 1922, παίζοντας πιανιστική διασκευή του Largo, σκέφτηκε λόγια επιστροφής. Τα ανέπτυξε σε στίχους και έγραψε το Goin’ Home, προσθέτοντας ανθρώπινη φωνή και λέξεις στη συμφωνική μελωδία. Με τον τίτλο επιστροφής ο ακροατής φαντάζεται την ιστορία του τραγουδιού. Έτσι θυμάται και την παλαιότερη ορχηστρική μουσική μέσω ενός μεταγενέστερου τραγουδιού.
Το Goin’ Home εκδόθηκε από την Oliver Ditson στη Βοστώνη το 1922. Σώζεται πρώιμη παρτιτούρα για χαμηλή φωνή και πιάνο. Το εξώφυλλο προσδιορίζει την προέλευση από το Largo και τα ονόματα Ντβόρζακ και Φίσερ. Ο τραγουδιστής λέει τους στίχους και ο πιανίστας αντικαθιστά την ορχήστρα. Η ορχηστρική μελωδία προσαρμόστηκε για φωνή και πιάνο μαζί.
Ένα αμερικανικό χωριό όπου μιλούσαν τσεχικά
Μετά τη συμφωνία ο Ντβόρζακ πέρασε το καλοκαίρι του 1893 στο Σπίλβιλ της Αϊόβα. Ο βοηθός Γιόζεφ Κόβαρζικ πρότεινε την πατρίδα του για διακοπές. Το μικρό χωριό Τσέχων μεταναστών είχε εκκλησία και σχολείο με τσεχικές λειτουργίες. Όταν έφτασαν τα παιδιά από την Ευρώπη, η οικογένεια πήγε μαζί με τρένο. Στις επιστολές προς φίλους σύγκρινε τη ζωή με τη Βισόκα της Βοημίας.
Περπατούσε νωρίς και έπαιζε εκκλησιαστικό όργανο στον Άγιο Βάτσλαβ. Συνέθετε το πρωί, το απόγευμα περνούσε χρόνο με την οικογένειά του ή επισκεπτόταν γειτονικά χωριά, το βράδυ άκουγε εμπειρίες εγκατάστασης των κατοίκων. Οι ηλικιωμένοι χαίρονταν τα γνώριμα εκκλησιαστικά τραγούδια του. Έγραψε εκεί το Αμερικανικό κουαρτέτο και κουιντέτο εγχόρδων. Δίπλα στην επανενωμένη οικογένεια και σε τσεχόφωνους γείτονες, τα έργα έγιναν αντιπροσωπευτικά έργα της αμερικανικής περιόδου του μετά τη συμφωνία της Νέας Υόρκης.
Η επόμενη μουσική του ανθρώπου που τραγουδούσε στον Ντβόρζακ
Το 1892 ο Μπέρλι εμφανίστηκε στο Carnegie Hall με τη σοπράνο Σισιέρετα Τζόουνς. Μετά το Ωδείο συνέχισε ως τραγουδιστής και συνθέτης. Αργότερα τραγούδησε εκεί δικά του τραγούδια και οι διασκευές σπιρίτσουαλ χρησιμοποιήθηκαν από άλλους μουσικούς. Ήταν μαθητής που τραγούδησε στον Ντβόρζακ αλλά και μουσικός που εμφανιζόταν ο ίδιος και συνέθετε δικά του έργα. Συνέχισε τη μετάδοση της παράδοσης με συναυλίες και εκδόσεις.
Το 1894 έγινε σολίστ στην επισκοπική εκκλησία St. George’s της Νέας Υόρκης. Κάποιοι αντιδρούσαν επειδή ήταν μαύρος, αλλά έμεινε χρόνια. Τραγουδούσε και σε άλλη θρησκευτική κοινότητα, επιμελήθηκε παρτιτούρες σε εκδότη και δημοσίευσε τραγούδια και διασκευές. Στην ιστορία της επιρροής των σπιρίτσουαλ στη συμφωνία αξίζει και η μετέπειτα δουλειά του. Η προσαρμογή οικογενειακών τραγουδιών σε συναυλία παρέμεινε εργασία του.
Το Deep River στη διασκευή του ηχογραφήθηκε το 1916 με τον βαρύτονο Όσκαρ Σίγκλ και ορχήστρα. Ο ρόλος του Μπέρλι ήταν διασκευή παλιού τραγουδιού, όχι σύνθεση νέου. Οργάνωσε την παράδοση για φωνητικό σόλο. Μετά το Largo, αυτός ο δίσκος δείχνει την παράδοση που μετέφερε και τη δική του διασκευαστική δουλειά. Το Deep River και το Goin’ Home μπήκαν με διαφορετικές διαδρομές στο φωνητικό ρεπερτόριο.
Το Largo που ακούτε στο Mahina
Το μεσημέρι και το βράδυ υπάρχει η αρχή του Largo υπό τον Μάρις Γιάνσονς. Το βράδυ υπάρχουν και οι εκτελέσεις του Σόλτι και της Φιλαρμονικής του Λονδίνου. Στο πλήρες Largo μετά το αγγλικό κόρνο ακολουθεί αντίθετη μουσική και επιστρέφει η πρώτη μελωδία.
Μαζί με το Largo μπορείτε να αναζητήσετε το Deep River του Μπέρλι. Ο Φίσερ πρόσθεσε νέους στίχους σε ορχηστρική μελωδία στο Goin’ Home, ο Μπέρλι προσαρμόζει παράδοση για φωνή και συνοδεία στο Deep River. Το ένα περνά από συμφωνία σε τραγούδι, το άλλο από σπιρίτσουαλ σε συναυλιακό ρεπερτόριο. Οι παρτιτούρες κρατούν ονόματα των δύο και οι τραγουδιστές συνέχισαν τη μουσική. Μπορείτε να ακούσετε δίπλα το Goin’ Home, με κοινή μελωδία κόρνου και φωνής, και το διασκευασμένο Deep River.
Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Στο Mahina ακούτε το Largo της Συμφωνίας του Νέου Κόσμου. Η μελωδία μπορεί να ανοίξει συζήτηση με την παρέα για τραγούδια που ακούσατε στην πατρίδα σας. Οι αναμνήσεις σας μπορούν να προστεθούν στην ιστορία των τραγουδιών που μοιράστηκαν Ντβόρζακ και Μπέρλι.
