La Folia Corelli: daripada tarian Iberia kepada variasi biola

Dari Portugal ke Semenanjung Iberia

Folia ialah tarian yang jauh lebih lama daripada Corelli. Ia berasal dari Portugal, dengan contoh terawal muncul pada abad ke-15. Pemuzik kemudian terus memainkannya dan menambah variasi baharu. Pada akhir abad ke-17 ketika Corelli hidup, nama ini juga sudah menjadi bahan yang dikenali pemuzik Itali. Di sebalik nama komposer pada sonata biola terdapat sejarah tarian yang diwariskan beberapa generasi penari dan pemuzik.

Folia ialah tarian popular yang berkembang di Semenanjung Iberia pada akhir Zaman Pertengahan. Berakar di Portugal dan digunakan secara meluas di Sepanyol, ia mempunyai peranan penting dalam muzik instrumental Iberia pada abad ke-17 dan ke-18. Savall mengumpulkan folia pelbagai zaman dalam satu album. Di sisi karya Corelli dan Marin Marais, beliau memasukkan Diego Ortiz serta muzik tanpa nama, lalu memainkan muzik yang diwariskan sebelum komposer terkenal muncul.

Susunan alat album itu menghimpunkan pelbagai bunyi yang menyokong tarian. Savall memainkan viola da gamba, sementara pemain lain menggunakan vihuela, gitar, theorbo, harpsikord, organ dan harp. Selain pemain perkusi, terdapat juga pemain kastanet dan loceng. Pemain yang menggesek atau memetik tali serta pemain papan kekunci dan perkusi menambah bunyi berlainan pada pengulangan folia. Persembahan Savall tentang muzik Iberia menghimpunkan jauh lebih banyak jenis alat daripada sonata biola Corelli.

Dua puluh tiga variasi dan giliran pengiring

Pada 1700, Corelli menerbitkan dua belas sonata biola sebagai Op. 5 dan mendedikasikannya kepada Sophie Charlotte, isteri Elektor Brandenburg. Karya terakhir ialah sonata D minor La Folia. Kumpulan sonata ini diterbitkan semula dalam lebih empat puluh edisi kemudian sepanjang abad ke-18. Ia menjadi muzik yang dicari pelajar biola, dan muridnya Geminiani turut menyusunnya untuk ensembel alat bertali. Senarai makan tengah hari dan makan malam Mahina mengandungi No. 12 Op. 5 daripada album Purcell Quartet. Kumpulan ini merakam album itu di Gereja St. Barnabas, London, pada Mei 1986.

Selepas tema La Folia, menyusul dua puluh tiga variasi. Biola bergilir antara bahagian not pendek yang dimainkan pantas dengan bahagian yang mengekalkan not panjang. Corelli meletakkan variasi perlahan di antara variasi pantas, supaya kelajuan serta sifat muzik berubah walaupun tema sama diulang. Pada akhir, basso continuo memainkan rangkaian not seperenam belas yang pantas. Basso continuo ialah iringan yang menyokong alat solo melalui melodi bes dan kord. Oleh sebab pengiring turut memerlukan pergerakan tangan yang sibuk pada penghujungnya, kemahiran persembahan karya ini tidak tertumpu kepada pemain biola seorang sahaja.

Muzik Perancis daripada tarian yang sama

Pada 1701, setahun selepas sonata Corelli diterbitkan, Marin Marais dari Perancis turut memasukkan folia dalam buku kedua karya viola da gamba. Tajuknya Folies d’Espagne, yang bermaksud folia Sepanyol. Marais menyatakan bahawa beliau mengusahakan basso continuo kumpulan ini dengan teliti dan pengukiran partitur mengambil masa panjang. Sonata biola Itali serta karya viola da gamba Perancis menggunakan bahan tarian sama pada tempoh hampir serentak. Karya Marais mempunyai tiga puluh dua variasi, sembilan lebih banyak daripada Corelli.

Marais memanfaatkan kebolehan viola da gamba membunyikan beberapa tali bersama untuk menghasilkan kord. Beliau menyelaraskan melodi solo dengan iringan bes, dan dalam beberapa variasi memasukkan corak yang mengingatkan sapuan gitar. Ungkapan bercorak gitar ini boleh didengar bersama asal folia dalam muzik tarian Iberia. Walaupun menggunakan folia sama, cara not pantas biola dan kord tebal viol digunakan berbeza. Marais menghias bahan tarian melalui tali serta kord alat yang dimainkannya sendiri.

Murid yang berpindah dari Rom ke London

Murid Corelli, Francesco Geminiani, membawa muzik gurunya ke Britain. Selepas belajar dengan Corelli di Rom, beliau pergi ke London pada usia dua puluh tujuh tahun dan kemudian turut bekerja di Dublin. Karya ensembel pertama yang diterbitkannya di London ialah susunan sonata Corelli, tanpa menggunakan karya baharunya sendiri. Muzik Corelli ketika itu turut popular di Britain. Geminiani mengubah karya untuk biola solo dan iringan supaya boleh dibahagikan antara pemain ensembel alat bertali.

Ketika menyusunnya untuk ensembel, Geminiani melengkapkan harmoni dan kontrapung yang tersirat dalam sonata asal. Beliau memperluas hubungan beberapa melodi yang bergerak bersama, serta membahagikan muzik solo dan iringan asal kepada lebih banyak suara alat bertali. Lebih banyak alat menyertai muzik yang dahulu dimainkan seorang pemain solo. Boston Baroque menggunakan hiasan not sonata asal Corelli ketika memainkan concerto grosso F major Geminiani. Karya F major ini dan La Folia dimasukkan dalam album sama untuk memperdengarkan bersama hasil susunan beberapa sonata Corelli oleh Geminiani.

Dalam La Folia Geminiani, sebilangan kecil pemain solo dan kelompok alat bertali lebih besar bergilir memainkan muzik. Kelompok kecil dipanggil concertino dan kelompok besar ripieno. Dialog biola solo dengan alat pengiring diperluas menjadi pertukaran antara dua kelompok. Dalam buku teknik permainan yang ditulis pada 1749, Geminiani turut mengenang bahawa gurunya amat berpuas hati dengan komposisi La Folia. Corelli yang mengubah tarian Portugal menjadi sonata biola dan murid yang membahagikannya kepada beberapa alat bertali memberikan susunan berbeza kepada tema sama.

Folia lain tulisan Vivaldi

Vivaldi turut menghasilkan variasi folia. Beliau menyusunnya sebagai satu tema dan sembilan belas variasi. Sambil mengekalkan melodi awal supaya dikenali, beliau mengubah irama, kelajuan, dinamik serta cara menyambung atau memisahkan not. Setiap pengulangan tema menetapkan semula panjang, kekuatan dan kelajuan not. Lebih daripada seratus lima puluh komposer menulis karya menggunakan melodi lama ini. Usaha Corelli, Marais dan Vivaldi memilih alat serta bilangan variasi berbeza terus diteruskan kemudian.

Folia Vivaldi terdapat dalam Op. 1 yang diterbitkan Giuseppe Sala di Venice pada 1705. Kumpulan ini menghimpunkan dua belas sonata trio untuk dimainkan dalam ruang dalaman. Vivaldi mengakhiri kumpulan dengan folia, seperti Corelli meletakkannya pada penghujung kumpulan sonata biola. Muzik ini merupakan muzik kamar yang juga boleh dimainkan dalam pertemuan persendirian di rumah. Bahan tarian terkenal turut menjadi karya terakhir muzik kamar untuk dimainkan dalam pertemuan bangsawan serta pencinta muzik.

Pemain alat bertali moden menghentak kaki

Komposer Amerika Michi Wiancko menyusun semula La Folia Geminiani sambil meminta pemain alat bertali memainkan perkusi dan menghentak kaki. Beliau memasukkan col legno, yang memukul tali dengan kayu busur tanpa menggunakan rambutnya, serta sul ponticello, yang menggerakkan busur dekat jambatan, untuk mengubah sifat bunyi gesekan. Di atas harmoni folia yang berulang, seluruh ensembel serta pemain solo bergilir bermain, dan motif kecil diserahkan kepada pemain lain satu demi satu. Not alat bertali serta bunyi kaki pemain berada dalam partitur sama.

Wiancko menyediakan versi sebelas pemain untuk persembahan 2021. Beliau menyusun semula muzik setiap pemain sambil menyesuaikan bilangan orang dengan peraturan pencegahan jangkitan. Daripada pemuzik tarian Iberia, pemain solo serta pengiring sonata Corelli, dua kelompok alat bertali Geminiani hingga pemain Wiancko yang menghentak kaki, tubuh serta alat yang mengolah folia berubah. Dalam rakaman Purcell Quartet di Mahina, kita menemui variasi Corelli untuk biola dan basso continuo sebagai satu bahagian sejarah panjang itu. Not pantas pengiring pada akhir juga merupakan tugas yang disediakannya.

Muzik yang didengar di Mahina

Muzik Mahina merangkumi La Folia Corelli yang dimainkan Purcell Quartet. Karya ini mengubah tema sama berkali-kali; walaupun hanya mendengar satu atau dua frasa ketika makan, anda boleh menikmati perbandingan bagaimana melodi terdahulu berubah.