W tym artykule
- Szybko zorganizowana sesja w 1968 roku i powolna 2. część
- Dlaczego Chopin nazwał tę część «Romanse»
- Co naprawdę znaczy, że fortepian śpiewa
- Rubato nie jest sztuką dowolnego zwalniania
- Cichy śpiew również ma nagły cień
- Trzy wskazówki pomagające zapamiętać długą melodię
- Co warto wiedzieć przed wysłuchaniem Larghetta Chopina
Krótka odpowiedź
Martha Argerich nagrała Koncert fortepianowy nr 1 Chopina z London Symphony Orchestra pod dyrekcją Claudia Abbada. 2. część, Romance–Larghetto, prowadzi długą melodię solowego fortepianu ponad delikatnym tłem orkiestry. Określenie «fortepian śpiewa» nie oznacza bezwarunkowego wydłużania dźwięków. Chodzi o melodię prawej ręki, która nadaje kierunek jak oddech, oraz lewą rękę i orkiestrę, które nie przerywają jej biegu.
Trzy kroki do usłyszenia śpiewu Larghetta
- Nagranie łączy partię solową Marthy Argerich, dyrygenturę Claudia Abbada i grę London Symphony Orchestra.
- W 2. części ważniejszy od szybkiej wirtuozerii jest kierunek, ku któremu zmierzają w obrębie zdania długa melodia i ozdobniki.
- Rubato nie usuwa pulsu. To sprężystość, dzięki której melodia może lekko wyprzedzić nurt albo na chwilę się zatrzymać, podczas gdy akompaniament zachowuje bieg.
W szczegółach
Szybko zorganizowana sesja w 1968 roku i powolna 2. część
Album nagrali Martha Argerich, London Symphony Orchestra i dyrygent Claudio Abbado. Przygotowania rozpoczęły się w Londynie 12.02.1968 w szybkim tempie, a koncerty Chopina i Liszta zarejestrowano podczas czterech sesji.
Szybki harmonogram produkcji nie ma związku z tempem muzyki. Słuchając Larghetta z tego nagrania, zwróć uwagę na miejsce zakończenia zdania i na to, jak orkiestra zachowuje szeroki puls, gdy fortepian się zatrzymuje. Oddzielenie tempa sesji od charakteru interpretacji pozwala precyzyjnie nazwać decyzje, które rzeczywiście słyszymy.
Dlaczego Chopin nazwał tę część «Romanse»
Koncert e-moll op. 11 Chopina składa się z trzech części: 1. Allegro maestoso, 2. Romance i 3. Rondo. Oznaczenie tempa 2. części brzmi Larghetto.
Romansu nie trzeba zamieniać w historię miłosną z fabułą. Najpierw słychać tu intymny ton. Orkiestra otwiera przestrzeń, a fortepian wchodzi melodią bliższą monologowi niż wielkiej mowie. Ozdobniki krążą wokół głównej linii jak haft, który podkreśla zdanie.
Co naprawdę znaczy, że fortepian śpiewa
Dźwięk fortepianu po uderzeniu klawisza nie może sam narastać; stopniowo zanika. Pianista nie podtrzyma jednej nuty oddechem jak śpiewak, dlatego następnym dźwiękiem — jego głośnością i momentem wejścia — tworzy wrażenie ciągłości poprzedniego. Właśnie to połączenie nazywamy «śpiewem» fortepianu.
Słuchając prawej ręki Argerich, nie oceniaj każdej nuty osobno, lecz znajdź szczyt długiego zdania. Usłysz, ku któremu dźwiękowi melodia stopniowo rośnie, jak rozluźnia się po kulminacji i czy ozdobnik wychodzi przed główną linię. Tak można konkretnie opisać frazowanie wykonawczyni.
Rubato nie jest sztuką dowolnego zwalniania
Rubato bywa objaśniane jako «kradzenie czasu», ale nie oznacza zniknięcia pulsu całej muzyki. Jeśli melodia zatrzymuje się na chwilę przy jednej nucie, w kolejnym odcinku odzyskuje przepływ, a lewa ręka i orkiestra zachowują szeroki rytm. Sprężystość można odczuć tylko wtedy, gdy istnieje punkt odniesienia.
Aby usłyszeć porozumienie Argerich i Abbada, połącz moment lekkiego opóźnienia fortepianu z następnym wejściem orkiestry. Porównując w kolejnych fragmentach, kto pierwszy wskazuje kierunek — solistka czy zespół — można usłyszeć, jak sprężystość tempa zostaje uzgodniona w ramach koncertu.
Cichy śpiew również ma nagły cień
2. część nie zachowuje od początku do końca tej samej temperatury. W odcinku środkowym brzmienie ciemnieje, napięcie rośnie, a wcześniejsza łagodna melodia na chwilę zyskuje inny wyraz. Dzięki temu jej powrót nie jest zwykłym powtórzeniem, lecz niesie pamięć przebytej drogi.
Podczas pierwszego odsłuchu wystarczy zapamiętać trzy odcinki: łagodny początek, ciemniejszy środek i powrót śpiewnej melodii. Następnym razem posłuchaj małej zmiany tuż przed częścią środkową oraz różnic w ozdobnikach po powrocie. Przepływ emocji, które oddalają się i wracają wewnątrz jednego ogniwa, stanie się naturalnie czytelny.
Trzy wskazówki pomagające zapamiętać długą melodię
Nie szkodzi, jeśli przy kolejnym spotkaniu z tą muzyką tytuł nie przyjdzie od razu do głowy. Trzy wrażenia — długa melodia fortepianu, odpowiedź orkiestry i zmieniona barwa w środku — wystarczą jako drogowskazy następnego odsłuchu.
Mahina Vegan Table dąży do tego, by muzyka klasyczna i posiłek naturalnie współistniały. W Journalu rozwijamy opowieści o kompozytorach, wykonawcach i budowie dzieł, aby melodię spotkaną ponownie w dowolnym miejscu można było usłyszeć z większą uwagą.
Co warto wiedzieć przed wysłuchaniem Larghetta Chopina
- Jak nazywa się 2. część Koncertu fortepianowego nr 1 Chopina?
- Tytuł części to Romance, a oznaczenie tempa — Larghetto. Spotyka się również połączoną nazwę Romance–Larghetto.
- Kto dyryguje i jaka orkiestra gra w nagraniu Argerich?
- Dyryguje Claudio Abbado, a towarzyszy mu London Symphony Orchestra.
- Czym rubato różni się od utraty rytmu?
- Rubato zachowuje szeroki puls, do którego można wrócić. Czas zatrzymany w jednej frazie odnajduje równowagę w dalszym przepływie, dlatego kierunek muzyki pozostaje czytelny.
- Czy można zacząć od samej 2. części?
- Tak. Po oswojeniu się z melodią Larghetta warto posłuchać monumentalnego początku 1. części i ronda w 3.; kontrasty całego koncertu staną się wówczas łatwiejsze do uchwycenia.
Sprawdź aktualne informacje o wizycie i przestrzeni Mahina Vegan Table.
Zobacz informacje o wizycie w Mahina Vegan Table
