W tym artykule
- Ważniejszy od długości instrumentu jest dźwięk, do którego może dotrzeć
- Dlaczego potrzebna była rekonstrukcja
- Klarnet basetowy wybrany przez Sabine Meyer
- Najprostszy sposób na odnalezienie niskich dźwięków
- W 2. części najpierw słychać oddech, dopiero potem rejestr
- Gdy znajomy utwór otwiera się na innym instrumencie
- Pierwsze spotkanie z klarnetem basetowym
Krótka odpowiedź
Sabine Meyer nagrała Koncert klarnetowy Mozarta K.622 na klarnecie basetowym, którego skala sięga niżej niż zwykłego klarnetu A. Dziś wykonywane są zarówno rekonstrukcja na klarnet basetowy, jak i tradycyjna wersja klarnetowa; w rekonstrukcji melodia może prowadzić ku niższym dźwiękom. Nie chodzi o wyższość jednej barwy nad drugą, lecz o zakres, w którym fraza może przejść jednym ruchem z góry na dół.
Trzy wskazówki do słuchania niskiego rejestru
- Badacze i wykonawcy korzystają zarówno z rekonstrukcji K.622 na klarnet basetowy, jak i z przekazanej tradycyjnej wersji na zwykły klarnet.
- Rozszerzony niski rejestr klarnetu basetowego pozwala domknąć melodię w dole bez przenoszenia jej zakończenia o oktawę wyżej.
- W nagraniu Sabine Meyer można usłyszeć barwę i oddech w chwilach szybkiego przechodzenia między wysokim a niskim rejestrem.
W szczegółach
Ważniejszy od długości instrumentu jest dźwięk, do którego może dotrzeć
Klarnet basetowy ma dłuższą rurę i dodatkowe klapy, dzięki którym wydobywa niższe dźwięki niż zwykły klarnet. Nie jest tym samym instrumentem co podobnie nazwany rożek basetowy. Podczas słuchania K.622 nie trzeba zapamiętywać klasyfikacji: najważniejsze jest to, że melodia może zejść niżej, niż zazwyczaj oczekujemy.
Niski dźwięk nie daje jedynie «ciemniejszego» efektu. Gdy zdanie rozpoczęte wysoko może bez zmiany kierunku zejść aż do dołu, zmienia się gramatyka melodii. Powstaje rozpiętość przypominająca jedną osobę wypowiadającą to samo zdanie raz wysokim, raz niskim głosem.
Dlaczego potrzebna była rekonstrukcja
Autograf pełnej partytury Mozarta nie zachował się. Rekonstrukcję wersji na klarnet basetowy opracowano więc na podstawie wczesnych druków, zachowanego szkicu K.621b, budowy instrumentu i podobieństw melodycznych. Rekonstrukcja i wersja tradycyjna funkcjonują dziś jako odrębne partytury.
Nie należy zatem twierdzić, że oryginał został odzyskany w sposób absolutnie pewny. Trafniej mówić o najbardziej przekonującej rekonstrukcji niższego rejestru opartej na zachowanych dowodach. Tradycyjna wersja również ma długą historię wykonawczą, a obie propozycje pozwalają usłyszeć odmienne interpretacje.
Klarnet basetowy wybrany przez Sabine Meyer
Sabine Meyer wykonała ten koncert na klarnecie basetowym o poszerzonym niskim rejestrze. Towarzyszyła jej Sächsische Staatskapelle Dresden pod dyrekcją Hansa Vonka.
Nie próbuj zaznaczać każdego pojawienia się niskiej nuty w interpretacji Meyer. Najpierw posłuchaj, jak płynne jest przejście między wysokim a niskim rejestrem. Dopiero potem porównaj ten sam fragment z wykonaniem na zwykłym klarnecie; łatwiej wtedy ocenić, jak szersza skala klarnetu basetowego zmienia kierunek melodii.
Najprostszy sposób na odnalezienie niskich dźwięków
W 1. części znajdź frazę, w której solista po szybkim ruchu nagle osiada w dole. W wersji tradycyjnej odcinek przekraczający zakres instrumentu zostaje przeniesiony wyżej, podczas gdy rekonstrukcja zachowuje ruch ku dołowi. Krótkie naprzemienne odsłuchanie obu wersji tego samego fragmentu ujawnia różnicę najczytelniej.
W rondzie 3. części, pomiędzy powrotami jasnego tematu, solista szeroko przemieszcza się między wysokimi i niskimi dźwiękami. Zamiast nadmiernie obciążać niski rejestr, posłuchaj, czy oba krańce skali łączą się w jednym oddechu. W ten sposób najłatwiej odczuć rozpiętość instrumentu.
W 2. części najpierw słychać oddech, dopiero potem rejestr
2. część K.622 nosi oznaczenie Adagio i występuje zarówno w rekonstrukcji, jak i w wersji tradycyjnej. W wolnym ogniwie ważniejsze od zaskoczenia niską nutą są długa linia melodyczna i pauza na końcu zdania.
Klarnet wypowiada zdanie, a orkiestra krótko odpowiada. Śledzenie miejsc oddechu pozwala usłyszeć, że brzmienie instrumentu nie pojawia się i nie znika nagle, lecz łączy się przepływem powietrza. Niskie dźwięki klarnetu basetowego brzmią najbardziej naturalnie właśnie wewnątrz tego długiego oddechu.
Gdy znajomy utwór otwiera się na innym instrumencie
Historia wersji i instrumentów nie musi być barierą utrudniającą muzykę klasyczną. Może stać się powodem, by ponownie posłuchać znanego dzieła. Można cenić zwykły klarnet albo czuć większy spokój w niskich melodiach klarnetu basetowego. Najważniejsza jest przyjemność usłyszenia rzeczywistej różnicy.
Klasyczne opowieści Mahina Vegan Table nie wyznaczają jedynej poprawnej odpowiedzi; pozostawiają pytanie na następny odsłuch. Będziemy wspólnie odnajdywać nowe różnice w znanych utworach, podobne do chwili, gdy jedna niska nuta zmienia ciężar i kierunek całej melodii.
Pierwsze spotkanie z klarnetem basetowym
- Czy klarnet basetowy i rożek basetowy to ten sam instrument?
- Nie. Oba wiążą się z niskim rejestrem, ale różnią się budową, strojem i sposobem użycia.
- Czy zachował się autograf pełnej partytury koncertu Mozarta?
- Pełny autograf K.622 nie zachował się. Dzisiejsza rekonstrukcja opiera się na wczesnych materiałach i powiązanych szkicach.
- Czy wersja na zwykły klarnet jest błędna?
- Nie. Wersja tradycyjna była wykonywana przez wiele lat i dziś nadal pojawia się obok rekonstrukcji.
- Jak najłatwiej usłyszeć różnicę?
- Posłuchaj kolejno tego samego fragmentu tej samej części w wersji na zwykły klarnet i na klarnet basetowy. Porównaj, czy zakończenie melodii zostaje przeniesione wyżej, czy nadal schodzi w dół.
Aktualne informacje o przestrzeni i wizycie w Mahina Vegan Table.
Zobacz informacje o wizycie w Mahina Vegan Table
