In dit artikel
- Belangrijker dan de lengte van het instrument is welke tonen het bereikt
- Waarom was een reconstructie nodig?
- De bassetklarinet die Sabine Meyer koos
- De eenvoudigste manier om de lage tonen werkelijk te vinden
- In deel 2 hoort u eerst de adem, niet het register
- Wanneer hetzelfde werk opnieuw op een ander instrument opent
- Een eerste kennismaking met de bassetklarinet
Het korte antwoord
Sabine Meyer nam Mozarts klarinetconcert K.622 op met een bassetklarinet, waarvan het register lager doorloopt dan dat van een gewone A-klarinet. Het werk wordt zowel in een gereconstrueerde versie voor bassetklarinet als in de traditionele klarinetversie uitgevoerd; in de reconstructie loopt de melodie door tot lagere tonen. Het verschil gaat niet om een betere klankkleur, maar om het bereik waarin de lijn van hoog naar laag zonder onderbreking kan doorlopen.
Drie manieren om naar de lage tonen te luisteren
- Voor K.622 worden zowel een gereconstrueerde versie voor bassetklarinet als een traditionele versie voor gewone klarinet onderzocht en uitgevoerd.
- Door het uitgebreide lage register kan de bassetklarinet het slot van een melodie naar beneden voortzetten in plaats van het omhoog te verplaatsen.
- In Sabine Meyers opname hoort u de kleur en adem wanneer hoge en lage tonen elkaar snel afwisselen.
Meer verdieping
Belangrijker dan de lengte van het instrument is welke tonen het bereikt
De bassetklarinet heeft een langere buis en extra kleppen om lager te spelen dan een gewone klarinet. Het is niet hetzelfde instrument als de vergelijkbaar genoemde bassethoorn. Bij K.622 hoeft u de instrumentclassificatie niet uit het hoofd te kennen; onthoud vooral dat de melodie lager kan afdalen dan u verwacht.
De lage tonen zijn meer dan alleen een ‘donkerder’ effect. Wanneer een zin uit de hoogte zonder richtingswissel helemaal naar beneden doorloopt, verandert de grammatica van de melodie. Het bereik lijkt op één spreker die dezelfde zin tussen een hoge en lage stem laat bewegen.
Waarom was een reconstructie nodig?
Mozarts volledige handgeschreven partituur is niet bewaard. De reconstructie voor bassetklarinet is daarom gebaseerd op vroege gedrukte bronnen, de overgeleverde schets K.621b en overeenkomsten in instrumentbouw en melodie. De gereconstrueerde en traditionele versie worden als afzonderlijke partituren naast elkaar overgeleverd.
Nauwkeuriger dan beweren dat ‘het origineel volledig is teruggevonden’ is spreken van een versie die het lage register zo overtuigend mogelijk uit het overgeleverde bewijs reconstrueert. De traditionele versie heeft eveneens een lange uitvoeringsgeschiedenis; beide laten een andere interpretatie horen.
De bassetklarinet die Sabine Meyer koos
Sabine Meyer voerde het concert uit op een bassetklarinet met lager bereik, samen met de Staatskapelle Dresden onder leiding van Hans Vonk.
Probeer in Meyers uitvoering niet iedere lage toon te markeren. Luister eerst hoe vloeiend zij tussen hoge en lage registers beweegt. Vergelijk daarna dezelfde passage in de gewone klarinetversie; zo kunt u horen hoe het bredere bereik van de bassetklarinet de richting van de melodie verandert.
De eenvoudigste manier om de lage tonen werkelijk te vinden
Zoek in deel 1 een frase waarin de solist na snelle beweging plotseling naar beneden landt. Passages die in de traditionele versie door het instrumentbereik omhoog worden verplaatst, behouden in de reconstructie hun neerwaartse richting. Wissel kort tussen beide versies van dezelfde passage; dan is het verschil het duidelijkst.
Ook in het rondo van deel 3 zijn er passages waarin de solist tussen de terugkeer van het opgewekte thema breed tussen hoog en laag beweegt. Leg niet alleen zwaar accent op de lage tonen, maar luister of boven- en onderregister binnen één adem worden verbonden; dan hoort u het ruime bereik van het instrument beter.
In deel 2 hoort u eerst de adem, niet het register
Deel 2 van K.622 is een Adagio en behoort zowel tot de gereconstrueerde als de traditionele versie. In het langzame deel staan de lange melodische lijn en de rust aan het zinslot meer centraal dan de verrassing van een lage toon.
Wanneer de klarinet een zin spreekt, antwoordt het orkest kort. Volg op het gehoor waar de speler ademt; dan hoort u dat de klank niet plotseling verschijnt en verdwijnt, maar door luchtstroom wordt verbonden. Ook de lage tonen van de bassetklarinet klinken het natuurlijkst binnen die lange adem.
Wanneer hetzelfde werk opnieuw op een ander instrument opent
Versies en instrumenten zijn geen hindernis die klassieke muziek moeilijk maakt, maar een reden om een bekend werk opnieuw te horen. U mag van de gewone klarinetversie houden of u prettiger voelen bij de lage lijnen van de bassetklarinet. Het plezier zit in het werkelijke geluid waarin u bevestigt dat ze verschillen.
De klassieke verhalen van Mahina Vegan Table geven geen vast antwoord, maar laten een vraag achter voor een volgende luisterbeurt. Samen zoeken we naar nieuwe verschillen in bekende werken, zoals het moment waarop één lage toon gewicht en richting van de hele melodie verandert.
Een eerste kennismaking met de bassetklarinet
- Zijn bassetklarinet en bassethoorn hetzelfde instrument?
- Nee. Beide houden verband met een laag register, maar verschillen in bouw, stemming en gebruik.
- Is Mozarts handgeschreven partituur van het concert bewaard?
- De volledige autograaf van K.622 is niet overgeleverd. De huidige reconstructie berust op vroege bronnen en verwante schetsen.
- Is de gewone klarinetversie fout?
- Nee. De traditionele versie wordt al lang uitgevoerd en klinkt tegenwoordig naast de gereconstrueerde versie.
- Hoe hoor ik het verschil het gemakkelijkst?
- Luister achter elkaar naar dezelfde passage uit hetzelfde deel in de gewone klarinet- en bassetklarinetversie en vergelijk of het zinslot omhoog wordt verplaatst of naar beneden blijft lopen.
Bekijk de actuele ruimte en bezoekersinformatie van Mahina Vegan Table.
Bezoekersinformatie van Mahina Vegan Table bekijken
