Bu yazıda
Kısa cevap
Debussy 1903’te Rameau’nun Castor et Pollux operasını dinledikten sonra Gil Blas gazetesine olumlu bir eleştiri yazdı. İki yıl sonra Images’ın ilk piyano albümünü tamamladı. İlk eser Reflets dans l’eau, ikincisi Hommage à Rameau, sonuncusu Mouvement’tı. Su ve hareket adlarını taşıyan iki eserin arasına eski bir Fransız bestecinin adını yerleştirdi. Ekim 1905’te yayımlanan albüm tek piyano için üç eser sunuyordu. Yavaş saraband karakterinde olmasını istediği ikinci eseri Rameau’ya adadı.
Ayrıntılı okuma
1903’te konser salonunda duyduğu Rameau
Debussy Paris’teki Schola Cantorum’da Castor et Pollux’nün ilk iki perdesini dinledi. Gil Blas için yazdığı eleştiri daha sonra Monsieur Croche’ta yayımlandı. Yazısında konserin yerini ve operanın ne kadarını dinlediğini kendisi belirtti. 1903 başındaki bu konserden sonra Rameau’yu yeniden değerlendirmesi, ileride Hommage à Rameau’yu yazmasıyla birlikte incelenebilir.
Castor’un cenazesini anlatan bölümde Debussy, kişilerin antik giysileri ve miğferlerinden çok ağlayan insanlarla ilgilendi. Opera kişilerinde kendisinin ve çağdaşı dinleyicilerin tanıdığı üzüntüyü buldu. Pollux’nün monoloğunu değerlendirirken zaman ve mekân farkını unutup Rameau’yu çağdaşı gibi hissettiğini yazdı. Konserin etkisini açıklayan Debussy, eserin yaşından çok insanların duygularını anlatma biçimini övdü. Rameau onun için hem eski Fransa’yı temsil eden bir ad hem yeniden çalınıp dinlenecek besteciydi.
Bu dönemde Fransa’da Rameau’nun notalarını yeniden hazırlayıp yayımlama çalışmaları vardı. Francis Magnard 1894’te Le Figaro’da bu çalışmayı önerdi. Durand ertesi yıldan itibaren bütün eserlerini yayımlamaya başladı. Eski eserleri seslendirmek için müzisyenlerin okuyacağı notalar gerekiyordu. Gazetedeki öneri, bestecilerle yayınevinin ortak editörlük çalışmasına dönüştü; klavye eserleri ve operalar ciltlere ayrıldı. Yayınevi ve editörler, Debussy’nin konserde duyduğu Rameau müziğini diğer müzisyenlerin de çalabilmesi için kaynakları hazırlıyordu.
İlk operanın tartışmaları ve toplu eserler
Rameau’nun ilk operası Hippolyte et Aricie 1 Ekim 1733’te Paris’te sahnelendi. Elli yaşındaydı ve daha çok armoni kuramcısı olarak biliniyordu. Opera başarı kazandı, fakat müziği tartışma yarattı. Daha sonra Fransız müzik geleneği konuşulurken adı anılacak besteci, ilk operasından itibaren dinleyicilerin farklı değerlendirmeleriyle karşılaşmıştı. Debussy’nin saygı duyduğu Rameau’nun kariyerinde hem kuramları düzenleyen yazarın hem sahnede yeni müzik sunan bestecinin çalışmaları vardı.

Rameau Hippolyte et Aricie’yi yeniden sahnelenirken değiştirdi. 1742 ve 1757 konserleri için düzenlediği sürümler korunmuştur. Aynı adlı operada bile bestecinin hangi dönemde değiştirdiği nota seçilirse çalınacak içerik değişir. Opéra Comique 2020 yapımında 1757 sürümünü kullandı.

Debussy, Durand’ın Rameau toplu eserlerine editör olarak katıldı. 1895’teki ilk cildin klavye eserlerini Saint-Saëns hazırladı; opera ciltlerinde d’Indy, Dukas ve Guilmant çalıştı. Debussy’nin düzenlediği Les Fêtes de Polymnie 1908’de yayımlandı. 1905’te piyano eserinin başlığıyla ustasına saygısını belirttikten sonra onun opera notasını da yayıma hazırladı. Yayınevi ve müzisyenlerin işleri paylaştığı seride belirli bir eseri okuyup düzenledi. Eleştiri ve bestecilikten sonra nota editörlüğüyle Rameau’ya ilgisini sürdürdü.
Çağdaşı besteciler de eski Fransız müziğini kendi eserlerinde kullandı. Dukas Rameau teması üzerine piyano çeşitlemeleri yazdı; Ravel Le Tombeau de Couperin’de Couperin’in adını başlığa aldı. Debussy’nin çevresinde eski ustaların adlarıyla müziklerini yeni eserlere katma denemeleri sürüyordu. Dukas bir ustanın temasını çeşitlemelere dönüştürürken Debussy Rameau’ya adanmış bağımsız bir piyano eseri yazdı. Aynı dönemin bestecileri eski müzisyenleri hatırlasa da başlık ve biçim seçimleri farklıydı. Kimin anıldığıyla hangi eserin yazıldığı her birinde ayrı biçimde birleşti.
Sarabanddan yararlanan serbest piyano müziği
Images’ın ilk albümü sırasıyla Reflets dans l’eau, Hommage à Rameau ve Mouvement’tan oluşur. Debussy üç eseri 1905’te tamamlayıp piyano albümü olarak yayımladı. Su ve hareket adlarının arasına gerçek bir bestecinin adını koydu. Ortadaki eseri bir saygı sunuşu olarak adlandırırken önüne ve arkasına farklı karakterlerde eserler yerleştirdi. Üçünü birlikte yazıp düzelterek Durand’a gönderdi. Eski operadan etkilenen Debussy, Rameau’ya saygısını bu yeni klavye albümünün bir eseriyle sundu.
Debussy notaya yavaş ve ağırbaşlı çalınmasını yazdı. Saraband tarzını izlemeyi, fakat bunu katı biçimde yapmamayı da istedi. Saraband eski süitlerde kullanılan dans adıdır. Besteci önce hızı ve karakteri, sonra dans biçiminin ne kadar izleneceğini belirtti. Rameau’ya saygı sunan başlıkla saraband ifadesi eski müziğe gönderme yapsa da piyanist Debussy’nin notaları ve talimatlarıyla çalar. Eski dansın adıyla bestecinin onu serbestçe ele alma isteği aynı notada bulunur.
Albümü gönderen Debussy, yayıncı Jacques Durand’a üç eseri kendisinin çalıp çalmadığını sordu. Eserlerinin Schumann ve Chopin’in yanında piyano repertuvarında yer edineceğini umduğunu belirtti. Eski bestecinin adını başlığa koyan müzisyen, kendi eserlerinin yayınını ve değerlendirilmesini de bekliyordu. Mektupta Rameau’yu anmasının nedenini uzun uzun açıklamak yerine, yeni bitirdiği üç eserin birlikte nasıl durduğunu ve nasıl değerlendirileceğini anlattı.
Notaları göndermeden önce değişiklikler yaptı. Ağustos 1905’te Durand’a üç eseri gelecek hafta göndereceğini bildirdi; fakat Reflets dans l’eau’yu beğenmediği için tarihi değiştirdi. Yeni armoni buluşlarını yansıtan başka bir eser yazacağını açıklayıp albümü ay sonunda gönderdi. Rameau’ya adadığı eserin yanındaki ilk parçayı son ana kadar gözden geçirmişti. Mahina’nın öğle ve akşam listelerinde Michelangeli’nin Hommage à Rameau yorumu bulunur. Bu eser, Debussy’nin birlikte düzelterek yayıma hazırladığı üçlü çalışmanın bir parçasıdır.
Piyano bestelerken opera notalarını düzenlemek
Rameau’ya saygı sunsa da onun müzik tarzını olduğu gibi alıp yeni bir eser kurduğu söylenemez. Debussy eski ustanın adını başlığa koyarak kendi piyano müziğini yazdı. Rameau operasından etkilenmesi, eski dansı anan çalım talimatı ve tamamlanan piyano eseri birbirini izler. Ustasının müziğini öven Debussy yeni eserde kendi akorlarını ve piyano anlatımını kullandı.


Debussy 1905’te kendi piyano eserini yayımladı; editörlüğünü yaptığı Rameau operası Les Fêtes de Polymnie ise 1908’de çıktı. Seriye katılan Saint-Saëns, d’Indy, Dukas ve Guilmant gibi eski notaları okuyup düzenledi. Hem piyano bestelemeyi hem ustasının operasını yayıma hazırlamayı sürdürdü. Rameau’yu öven eleştiriden sonra besteciliğe ve nota düzenlemeye zaman ayırdı. Konseri dinleyip yazıyla anlattığı ilgisini farklı türde yayınlarla devam ettirdi.
Geçmişte bulduğu çağdaş müzisyen
Debussy 1915’te flüt, viyola ve arp için sonat yazdı. Bu sonatta da eski Fransız müziğine ilgisini sürdürdü. Hommage à Rameau’nun yayınından on yıl geçmişti. Solo piyanodan üç çalgılı oda müziğine geçse de önceki dönemlerin müziğini incelemeye devam etti. Rameau adıyla sunduğu piyano eserinden ve opera editörlüğünden sonra yeni oda müziği yazdı.
Debussy’nin 1903’te dinlediği operada sevdiğini kaybetmiş bir kişi ağlıyordu. Eleştirisinde bu üzüntünün kendi dönemindeki insanlara da yakın olduğunu yazdı. 1905’te yayınevine gönderdiği piyano notasına Rameau’nun adını ve saraband tarzı talimatını koydu. Durand’a bu üç eserin Schumann ile Chopin’in yanında yer bulmasını umduğunu da söyledi. Eski müziği neden beğendiğini yazdı; yeni müziğini bitirince çalınmasını ve yayımlanmasını bekledi. Saygı duyduğu ustanın adı yeni piyano albümünün ikinci eserinde yer aldı.
Mahina’da dinlediğiniz müzik
Mahina’nın müzikleri arasında Michelangeli’nin Hommage à Rameau yorumu da var. Eser çalarken, Debussy’nin kendisinden çok önce yaşamış bir müzisyene piyano müziğiyle saygısını ilettiğini paylaşabilirsiniz.





