Σε αυτό το άρθρο
- Οι παρτιτούρες του Μότσαρτ και τα νορβηγικά τραγούδια
- Η παραγγελία του Ίψεν και οι αναθεωρήσεις της παράστασης
- Οι καυχησιές του Περ και οι φλούδες του κρεμμυδιού
- Μουσική για ένα αφρικανικό πρωινό
- Σάτιρα και επανάληψη στην αίθουσα του βασιλιά του βουνού
- Σουίτες με διαφορετική σειρά από την πλοκή
- Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Η σύντομη απάντηση
Η Πρωινή διάθεση του Γκριγκ προέρχεται από τη μουσική για το θεατρικό έργο Peer Gynt του Ίψεν. Ο συνθέτης δέχτηκε την παραγγελία το 1874 και έγραψε και αναθεώρησε τη μουσική για την παράσταση. Αργότερα επέλεξε κομμάτια και τα αναδιοργάνωσε σε ορχηστρικές σουίτες. Το αρχικό πλαίσιο της φωτεινής πρωινής μουσικής είναι η Αφρική. Γύρω από αυτό το επεισόδιο ο Περ φεύγει από τη Νορβηγία, ταξιδεύει σε πολλές χώρες και παίρνει διαφορετικές ταυτότητες.
Σε βάθος
Οι παρτιτούρες του Μότσαρτ και τα νορβηγικά τραγούδια
Ως παιδί ο Γκριγκ άκουγε Μότσαρτ βλέποντας τη μητέρα του να παίζει και να διδάσκει. Η γνωριμία που περιέγραψε αργότερα άρχισε στα μαθήματα του σπιτιού. Στο Ωδείο της Λειψίας, όταν του ανέθεσαν κουαρτέτο εγχόρδων, μελέτησε τα κουαρτέτα Μότσαρτ και Μπετόβεν. Μετά την αποφοίτηση έπαιξε τρίο πιάνου του Μότσαρτ στο Μπέργκεν με τον αδελφό του Γιον, τσελίστα, και τον βιολονίστα Όλε Μπουλ. Πριν από έργα βασισμένα στη νορβηγική μουσική είχε μελετήσει και παίξει παρτιτούρες άλλων χωρών.

Αφιέρωσε τα Humoresques, Op.6, στον Ρίκαρντ Νόρντροκ και τα Είκοσι πέντε νορβηγικά τραγούδια και χορούς, Op.17, στον Όλε Μπουλ. Οι αφιερώσεις και οι τίτλοι δείχνουν το ενδιαφέρον του για συναδέλφους και δημοτική μουσική. Το Op.17 περιέχει γαμήλιες μελωδίες, χορό halling και τραγούδια για το κάλεσμα βοοειδών. Μουσική διαφορετικών δραστηριοτήτων των χωριών έγινε συλλογή για πιάνο. Οι τίτλοι διατηρούν τον σκοπό του τραγουδιού και το είδος του χορού, οι αφιερώσεις τα ονόματα των συνεργατών.

Η Όλεα Κρέγκερ άκουσε και κατέγραψε τραγούδια των Νορβηγών. Οι Λάντστα και Λίντεμαν εξέδωσαν τις μελωδίες της και τέτοια τραγούδια επηρέασαν τον Γκριγκ. Η συλλέκτρια σημείωσε τις μελωδίες των τραγουδιστών και οι εκδότες τις μετέφεραν με την εκτύπωση σε άλλους μουσικούς. Δεν επιβεβαιώνεται όμως αν ο Γκριγκ γνώριζε τον ρόλο της Κρέγκερ στη συλλογή. Πριν από τη χρήση τους στο πιάνο υπήρχαν οι άνθρωποι που τραγουδούσαν στα χωριά και η δουλειά της γυναίκας που κατέγραψε τις μελωδίες.
Η παραγγελία του Ίψεν και οι αναθεωρήσεις της παράστασης
Τον Ιανουάριο του 1874 ο Ίψεν ζήτησε μουσική για την παράσταση του Peer Gynt. Ο Γκριγκ έπρεπε να λάβει υπόψη την πλοκή και τις δυνατότητες της ορχήστρας και των τραγουδιστών. Η προσαρμογή στους πραγματικούς εκτελεστές δημιουργούσε δυσκολίες. Αντί για ανεξάρτητο ορχηστρικό έργο, ετοίμαζε μουσική κατά τον λόγο και την κίνηση των ηθοποιών και τραγούδια σύμφωνα με την εξέλιξη του δράματος. Η μουσική παρουσιάστηκε πρώτη φορά το 1876. Η εργασία από παραγγελία σε πρεμιέρα κράτησε χρόνια.

Αναθεώρησε τη μουσική για επόμενες παραστάσεις. Η παρτιτούρα της Κοπεγχάγης του 1886, σωζόμενη στη Βασιλική Βιβλιοθήκη της Δανίας, έγινε σημαντική βάση της έκδοσης των απάντων. Οι μουσικολόγοι Rune Andersen και Finn Benestad ερευνούσαν τα υλικά από το 1983. Συγκρίνοντας παρτιτούρες διαφορετικών παραγωγών εξέτασαν αναθεωρήσεις και προσθήκες. Σε αντίθεση με έργο ολοκληρωμένο στην πρώτη εκτέλεση, το Peer Gynt διατηρεί υλικό αλλαγμένο για μεταγενέστερες παραστάσεις.
Οι καυχησιές του Περ και οι φλούδες του κρεμμυδιού
Ο Περ φεύγει από έναν γάμο με τη νύφη Ίνγκριντ και μετά την εγκαταλείπει. Δεν μένει ούτε κοντά στη Σόλβεϊγκ που τον δέχτηκε. Συναντά τρολ και ταξιδεύει μακριά, επιλέγοντας κάθε φορά βολικό ρόλο. Φαντάζεται πως είναι σπουδαίος, αλλά δεν τηρεί υποσχέσεις προς άλλους. Όσο συνεχίζονται οι περιπέτειες, δυσκολεύεται να εξηγήσει γιατί έφυγε και τι έκανε. Ο Ίψεν αντιμετωπίζει μαζί τις καυχησιές, τις πράξεις και τους ανθρώπους που έμειναν πίσω.
Γέρος πια, ξεφλουδίζει ένα κρεμμύδι και θυμάται τους ρόλους του. Αποδίδει σε κάθε στρώμα τη φαντασία του αυτοκράτορα και άλλες ταυτότητες, αλλά δεν βρίσκει κέντρο. Οι ρόλοι είναι πολλοί, όμως μετά την αφαίρεσή τους δεν απομένει εαυτός που μπορεί να εξηγήσει. Ο Ίψεν θέτει το ερώτημα με την πράξη ενός ανθρώπου μεγάλων αφηγήσεων που ξεφλουδίζει ό,τι κρατά στο χέρι. Καθώς ο Περ πετά τα ονόματα που έδωσε στον εαυτό του, παραμένει άλλη φλούδα.
Προς το τέλος ο Χύτης των κουμπιών λέει ότι θα λιώσει τον Περ και θα τον αναμείξει με άλλο υλικό. Όπως το κουμπί με κακοφτιαγμένη θηλιά ξαναλιώνεται, τον κατηγορεί πως δεν εκπλήρωσε τον ρόλο του. Ο Περ πρέπει να βρει λόγο να παραμείνει ο εαυτός του. Με το κρεμμύδι αναρωτιόταν αν οι ταυτότητες έχουν κέντρο, μπροστά στον Χύτη πρέπει να εξηγήσει τη ζωή του. Το έργο επανεξετάζει τις περιπέτειες με κρεμμύδια και κουμπιά.
Μουσική για ένα αφρικανικό πρωινό
Η Πρωινή διάθεση χρησιμοποιείται στο αφρικανικό πλαίσιο της τέταρτης πράξης. Ο Γκριγκ συνέδεσε τον πρώτο δυνατό ήχο με την εμφάνιση του ήλιου ανάμεσα στα σύννεφα. Η εξήγηση του συνθέτη και το πλαίσιο του δράματος διατηρούνται μαζί. Τη μουσική έγραψε Νορβηγός, αλλά στο έργο του Ίψεν συνοδεύει αφρικανικό πρωινό. Ο ανεξάρτητος ορχηστρικός τίτλος κρατά μόνο το πρωί, ενώ στο θέατρο η εκτέλεση συνδέεται με τον τόπο του Περ και την τέταρτη πράξη.
Μετά ακολουθούν Ο κλέφτης και ο κλεπταποδόχος, Αραβικός χορός και Ο χορός της Ανίτρα. Το τέλος της πρωινής μουσικής δεν τελειώνει το ταξίδι. Εμφανίζονται άλλοι χαρακτήρες και ο Περ επιλέγει βολικές πράξεις στις συναντήσεις. Ο Γκριγκ τοποθέτησε μουσικούς αριθμούς σύμφωνα με την πορεία. Άλλαξε τη σειρά στη σουίτα, αλλά στο θέατρο μετά το πρωί ακολουθούν χαρακτήρες και χοροί. Η ήσυχη πρωινή μουσική και εκείνη των επόμενων πράξεων του Περ χρησιμοποιούνταν στην ίδια παράσταση.
Σάτιρα και επανάληψη στην αίθουσα του βασιλιά του βουνού
Η κρίση του Γκριγκ για το Στην αίθουσα του βασιλιά του βουνού είναι απρόσμενα αιχμηρή. Σε επιστολή προς τον Φραντς Μπέγιερ περιέγραψε με δυσφορία τον υπερβολικά νορβηγικό χαρακτήρα και την αυτάρκη στάση, ελπίζοντας να φανεί η σάτιρα. Συζητούσε μαζί το λαϊκό υλικό και την επιδιωκόμενη ειρωνεία. Ο συνθέτης δεν εξηγούσε το έργο ως ανεπιφύλακτο έπαινο της μουσικής της χώρας του. Δήλωνε την πρόθεση υπερβολής και σάτιρας στη μουσική της ομάδας των τρολ.

Ο ρυθμός μπορεί να ακουστεί σε σχέση με τον νορβηγικό halling, γρήγορο ανδρικό σόλο με ακροβατικές κινήσεις σε γάμους και γιορτές. Βιολοντσέλα, κοντραμπάσα και φαγκότα αρχίζουν το θέμα χαμηλά. Με την προσθήκη οργάνων μεγαλώνει ο ήχος και επιταχύνεται η μουσική. Κάθε επανάληψη του σύντομου θέματος αλλάζει όργανα και ένταση. Η επαναφορά της μελωδίας αποτυπώνει μουσικά την κατάσταση όπου τα τρολ περικυκλώνουν τον Περ.
Σουίτες με διαφορετική σειρά από την πλοκή
Ο Γκριγκ επέλεξε κομμάτια για δύο ορχηστρικές σουίτες. Προτίμησε μουσικά ικανοποιητική ορχηστρική σειρά αντί της πλοκής. Η πρώτη περιλαμβάνει Πρωινή διάθεση, Ο θάνατος της Όσε, Ο χορός της Ανίτρα και Στην αίθουσα του βασιλιά του βουνού. Κομμάτια διαφορετικών στιγμών και τόπων του δράματος ενώθηκαν. Αναδιοργανώνοντας τη μουσική για ανεξάρτητη συναυλία, άλλαξε και τη σειρά των γεγονότων.
Οι λίστες μεσημεριού και βραδιού του Mahina περιέχουν την Πρωινή διάθεση με το όνομα του Νέβιλ Μάρινερ, από το πρώτο κομμάτι της πρώτης σουίτας. Το τελευταίο της ίδιας σουίτας είναι Στην αίθουσα του βασιλιά του βουνού, που επαναλαμβάνει το χαμηλό θέμα με διάφορα όργανα. Το πρώτο συνοδεύει το πρωί και το τελευταίο την ομάδα των τρολ. Ανάμεσά τους έβαλε τον Θάνατο της Όσε και τον Χορό της Ανίτρα. Επέλεξε τέσσερα διαφορετικά κομμάτια από το δράμα για ορχηστρική συναυλία.
Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Το μεσημέρι και το βράδυ στο Mahina ακούτε την Πρωινή διάθεση υπό τον Νέβιλ Μάρινερ. Όταν ακούσετε τη γνώριμη αρχή, μπορείτε να φέρετε στη συζήτηση του τραπεζιού τις περιπέτειες του Peer Gynt, όπου χρησιμοποιήθηκε η μουσική.





