Σε αυτό το άρθρο
- Μασκοφόροι που τραγουδούν χωρίς να πιστεύουν στην ευτυχία
- Οι πίνακες του Βατό και οι γιορτές του Βερλαίν
- Το χειρόγραφο του 1890 και η έκδοση του 1905
- Τραγούδια και πιανιστικό έργο από το ίδιο ποίημα
- Η σειρά των τεσσάρων κομματιών και η λίστα του Mahina
- Το Clair de lune στην ενορχήστρωση του Καπλέ
- Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Η σύντομη απάντηση
Στο ποίημα Clair de lune του Βερλαίν, μασκοφόροι παίζουν λαούτο και χορεύουν. Τραγουδούν για αγάπη και ευτυχία, αλλά μοιάζουν να μην πιστεύουν όσα λένε. Ο Ντεμπισί μελοποίησε το ποίημα το 1882 και αργότερα έγραψε άλλο τραγούδι. Η πιανιστική σουίτα άρχισε το 1890 και εκδόθηκε το 1905. Το τρίτο κομμάτι είχε αρχικά τίτλο Promenade sentimentale, που άλλαξε σε Clair de lune πριν από την έκδοση. Ο συνθέτης άφησε χωριστά τραγούδια με τα λόγια του Βερλαίν και ένα πιανιστικό έργο χωρίς στίχους.
Σε βάθος
Μασκοφόροι που τραγουδούν χωρίς να πιστεύουν στην ευτυχία
Ο Βερλαίν εξέδωσε το Fêtes galantes το 1869. Το Clair de lune αρχίζει παρομοιάζοντας την ψυχή του άλλου με ιδιαίτερο τοπίο. Μασκοφόροι το διασχίζουν παίζοντας λαούτο και χορεύοντας. Το λαούτο είναι παλιό έγχορδο που παίζεται με τσίμπημα των χορδών. Αντί να προσδιορίσει τη θέση του κήπου, ο ποιητής περιγράφει ανθρώπους που τραγουδούν και κινούνται εκεί για να εξηγήσει μια ψυχή. Μουσικοί και χορευτές εμφανίζονται μαζί και οι μάσκες αναφέρονται από την αρχή.

Τραγουδούν σε ελάσσονα για τον θρίαμβο της αγάπης και την ευτυχισμένη ζωή. Ο Βερλαίν διαχωρίζει τα λόγια του τραγουδιού από τα αισθήματα των τραγουδιστών. Εκείνοι μοιάζουν να μην πιστεύουν την ευτυχία που υμνούν και είναι θλιμμένοι κάτω από τη λαμπρή μεταμφίεση. Το τραγούδι αναμειγνύεται με το ήσυχο, θλιμμένο και όμορφο φεγγαρόφωτο. Στο τέλος τα σιντριβάνια που υψώνονται ανάμεσα στα μάρμαρα μοιάζουν να αναστενάζουν από έκσταση. Αγάπη, μάσκες, μουσική και νερό συνυπάρχουν με την ευτυχία των στίχων και τη θλίψη όσων τους τραγουδούν.
Ο Ντεμπισί αντιμετώπισε το ποίημα με πολλούς τρόπους. Το μελοποίησε δύο φορές, ενώ το πιανιστικό Clair de lune είναι μουσικά χωριστό έργο. Υπάρχουν συνθέσεις όπου τραγουδιούνται τα λόγια του Βερλαίν και ένα κομμάτι πιάνου με τον ίδιο τίτλο. Διαβάζοντας το ποίημα συναντάτε μάσκες, χορούς και ανθρώπους που τραγουδούν για αγάπη. Μετά το ίδιο ποίημα ο συνθέτης άφησε έργα με διαφορετικές μορφές εκτέλεσης.
Οι πίνακες του Βατό και οι γιορτές του Βερλαίν
Το Fêtes galantes είναι και όρος για πίνακες του Αντουάν Βατό, ζωγράφου του 18ου αιώνα. Στα έργα του καλοντυμένοι άνθρωποι συγκεντρώνονται σε πάρκα για ερωτικά παιχνίδια. Το 1717 η γαλλική Βασιλική Ακαδημία διαμόρφωσε ονομασία για αυτό το θέμα, δεχόμενη το Προσκύνημα στα Κύθηρα. Ο ζωγράφος απεικόνισε ενδύματα και συναντήσεις, ενώ ο μεταγενέστερος ποιητής χρησιμοποίησε τον ίδιο όρο στον τίτλο. Μια κατηγορία της ζωγραφικής έγινε όνομα λογοτεχνικού έργου.

Στους πίνακες του Βατό συνυπάρχουν η γιορτινή χαρά και η μελαγχολία. Παρουσιάζοντας κομψούς ανθρώπους μαζί, εκφράζει και τη μοναξιά μιας ευχάριστης συγκέντρωσης. Ο Βερλαίν περιγράφει επίσης τη θλίψη εκείνων που χορεύουν και τραγουδούν. Τα πρόσωπα πίνακα και ποιήματος δεν είναι ίδια, αλλά στην περιγραφή και των δύο εμφανίζονται η χαρούμενη συγκέντρωση και η μελαγχολία. Ο Βατό οργανώνει στάσεις και φόντο με τη ζωγραφική, ενώ ο Βερλαίν περιγράφει με λόγια ανθρώπους που τραγουδούν για αγάπη χωρίς να πιστεύουν στην ευτυχία.
Η μπεργκαμάσκα είναι χορός συνδεδεμένος με το ιταλικό Μπέργκαμο. Στην πρώτη στροφή ο Βερλαίν τοποθέτησε μαζί τις γαλλικές λέξεις masques, για τις μάσκες, και bergamasques. Οι δύο λέξεις με παρόμοιο ήχο βρίσκονται στην ίδια φράση. Ο Ντεμπισί ονόμασε τη συλλογή Suite bergamasque. Μπορείτε να συγκρίνετε την επιλογή λέξεων χορού και μάσκας του ποιητή με την επιλογή ονόματος χορού στη σουίτα. Τόπος, χορός και γαλλική ποιητική έκφραση συνυπάρχουν στο πλαίσιο των μουσικών τίτλων.
Το χειρόγραφο του 1890 και η έκδοση του 1905
Η Suite bergamasque βασίστηκε σε πρώιμη μουσική του 1890 και εκδόθηκε το 1905. Ο Ντεμπισί έγραψε το 1890 στα δοκίμια για να δηλώσει έργο της νεότητάς του. Μεσολάβησαν δεκαπέντε χρόνια από την αρχική εργασία στην έκδοση.

Τα τέσσερα κομμάτια ακολουθούν τη σειρά Prélude, Menuet, Clair de lune και Passepied. Το τρίτο λεγόταν αρχικά Promenade sentimentale και το τέταρτο Pavane. Άλλαξε τους δύο τίτλους πριν από την έκδοση, ενώ τα Prélude και Menuet κράτησαν τα αρχικά ονόματα. Δεν επέλεξε τέσσερις νέους τίτλους μαζί, αλλά μετονόμασε δύο κομμάτια. Τα τυπογραφικά δοκίμια καταγράφουν τη διαδικασία.
Η αρχική εκδοχή πέρασε στη Choudens το 1891 και το 1902 ο κληρονόμος του Χάρτμαν την πούλησε στον Fromont. Ο Ντεμπισί παρέδωσε την τελική εκδοχή τον Απρίλιο του 1905. Η παρτιτούρα εκδόθηκε τον Ιούνιο, δύο μήνες αργότερα. Δεν τυπώθηκε αμέσως από τον πρώτο εκδότη, αλλά πολύ αργότερα από άλλον. Πριν από την έκδοση ο συνθέτης διόρθωσε τα δοκίμια και άλλαξε τίτλους. Το πρώιμο έργο της Choudens έγινε γνωστό μέσω της τετραμερούς συλλογής του Fromont.
Τραγούδια και πιανιστικό έργο από το ίδιο ποίημα
Το 1891 ο Ντεμπισί έγραψε το Fêtes galantes για φωνή και πιάνο, με τα En sourdine, Clair de lune και Fantoches. Το χειρόγραφο του τραγουδιού Clair de lune φέρει αφιέρωση στην κυρία A. Fontaine. Διάλεξε τον τίτλο του ποιητικού βιβλίου για τη μουσική συλλογή και τον τίτλο κάθε ποιήματος για το αντίστοιχο τραγούδι. Η φωνή ερμηνεύει τον Βερλαίν και ο πιανίστας τη συνοδεύει. Μετά την ανάγνωση του βιβλίου έβαλε τα λόγια του ποιητή σε νότες για τρία τραγούδια.
Είχε ήδη μελοποιήσει το Clair de lune το 1882, πριν από το τραγούδι του 1891. Μετά την πρώτη εκδοχή έγραψε νέο τραγούδι στο ίδιο ποίημα. Αργότερα χρησιμοποίησε τον τίτλο και για πιάνο. Τα δύο τραγούδια έχουν νέα μουσική για τα ίδια λόγια, ενώ το πιάνο παίζει χωρίς φωνή και στίχους. Ο συνθέτης που ξαναδιάβασε το ποίημα και έγραψε νέο τραγούδι χρησιμοποίησε έπειτα το όνομά του και για σόλο πιάνο.
Η σειρά των τεσσάρων κομματιών και η λίστα του Mahina
Το Menuet και το Passepied έχουν ονόματα παλιών χορών. Στην τελική συλλογή το Clair de lune βρίσκεται ανάμεσά τους. Στο πλήρες πρόγραμμα το Prélude ακολουθείται από Menuet και Clair de lune και κλείνει με Passepied. Ακόμη και όταν σήμερα ακούμε μόνο το Clair de lune από μια συλλογή δίσκου, η αρχική παρτιτούρα έχει κομμάτια πριν και μετά.
Οι λίστες μεσημεριού και βραδιού του Mahina καταγράφουν χωριστά το πιανιστικό Clair de lune με τη Μούρα Λίμπανι και τον Σεόνγκ-Τζιν Τσο. Το Menuet του Τσο είναι επίσης χωριστή επιλογή. Στην αρχική σουίτα το Menuet είναι δεύτερο και το Clair de lune τρίτο. Τα δύο ονόματα ανήκουν στην ίδια συλλογή αλλά παρουσιάζονται ως ανεξάρτητα κομμάτια. Η μουσική του γεύματος οργανώνει έτσι μέρη μιας συλλογής ως χωριστές ηχογραφήσεις.
Το Clair de lune στην ενορχήστρωση του Καπλέ
Υπάρχει επίσης το Clair de lune στην ορχηστρική διασκευή του Αντρέ Καπλέ. Ο Ντεμπισί έγραψε το πιανιστικό πρωτότυπο και ο Καπλέ μοίρασε τη μουσική σε περισσότερα όργανα. Το κομμάτι διασκευάστηκε και για εκκλησιαστικό όργανο και άλλους συνδυασμούς. Γι’ αυτό ηχογραφήσεις με τον ίδιο τίτλο έχουν διαφορετικά όργανα. Στην ορχήστρα πολλοί εκτελεστές μοιράζονται όσα παίζει ένας πιανίστας στο πρωτότυπο. Ο τίτλος παραμένει και προστίθενται το όνομα του διασκευαστή και η σύνθεση του συνόλου.

Ο Ντεμπισί, που είχε ετοιμάσει το πρώιμο έργο του 1890, ονόμασε το τρίτο κομμάτι Clair de lune στην τελική έκδοση του 1905. Πριν και μετά την έκδοση σώζονται τραγούδια στον Βερλαίν, αλλαγές τίτλου και διασκευές. Στο ποίημα οι άνθρωποι τραγουδούν για αγάπη και θλίβονται, στα τραγούδια η φωνή αποδίδει τις φράσεις. Το πιανιστικό κομμάτι χρησιμοποιεί τον ίδιο τίτλο ως ανεξάρτητη μουσική. Η ιστορία διατηρείται στα λόγια του ποιητή, στις παρτιτούρες του συνθέτη και στα δοκίμια του εκδότη.
Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Η λίστα του Mahina περιλαμβάνει το Clair de lune για πιάνο και σε ορχηστρική διασκευή. Όταν ακούγεται η γνώριμη μελωδία, προσέξτε ποιο όργανο την κρατά. Μπορείτε να απολαύσετε και τη συνάντηση με το ίδιο κομμάτι σε διαφορετικούς συνδυασμούς οργάνων.





