Bu yazıda
- Tek tür içinde boyut ve biçim çok değişir
- Büyük yuvarlak, erik ve çeri tiplerinin kullanımı ayrılabilir
- Domates tadı şeker, asit ve aroma oranıdır
- Olgunluk yalnız kırmızı renkle belirlenmez
- Aşırı soğuk renk ve aromanın gelişimini yavaşlatabilir
- Çiğ domates, çeri domates ve sosun farklı yerleri
- Domates seçme ve saklama soruları
Kısa cevap
Kültür domatesinin bilimsel adı Solanum lycopersicum'dur; tek tür içinde boyut, biçim ve renk çok çeşitlidir. Erik/Roma, çeri/üzüm ve büyük yuvarlak tipleri bulunur; tadı şeker, organik asit ve uçucu aromaların etkileşimi kurar. Mahina Vegan Table'da domates burgerde çiğ dilim, makarnada çeri domates ve ev yapımı sos gibi farklı biçimlerde kullanılır.
Domates seçerken üç ölçüt
- Çeri domates ayrı bir tür değil, küçük meyveli birçok çeşit ve kültür biçiminin adıdır.
- Tat yalnız şeker değil; şeker-asit oranı ve uçucu aromalarla oluşur.
- Büyük dilimlik, erik ve çeri tipleri et, su ve boyutça ayrıldığı için mutfak kullanımları da değişir.
Ayrıntılı okuma
Tek tür içinde boyut ve biçim çok değişir
Kültür domatesi Solanum lycopersicum'dur. Yuvarlak, uzun erik ve küçük çeri biçimleri dâhil farklı boyut, biçim ve renkte sayısız çeşidi vardır.
Çeri adı küçük meyveli tipi anlatmaya yarar, tek bir çeşit adı değildir. Kırmızı yanında sarı, turuncu ve koyu mor küçük domatesler bulunur; boyut ve renk tadı tek başına belirlemez.
Büyük yuvarlak, erik ve çeri tiplerinin kullanımı ayrılabilir
Domatesler erik/Roma, çeri/üzüm ve geleneksel büyük yuvarlak tiplere ayrılır; tat ve fiziksel özellikleri değişir. Büyük beefsteak dilime, yoğun etli ve daha az sulu Roma sosa, çeri tip salata ve fırınlamaya uygundur.
Kullanım kesin kural değil seçim ölçütüdür. Aynı çeri tipte bile su, kabuk kalınlığı, şeker ve asit; Roma tipinde de çeşit ve olgunluk sosun dokusunu ve tadını değiştirir.
Domates tadı şeker, asit ve aroma oranıdır
Tat; glikoz ve fruktoz gibi şekerler, sitrik ve malik asit gibi organik asitler ile amino asit, lipit ve karotenoidlerden gelen uçucu bileşenlerin etkileşimiyle oluşur.
Yüksek şeker her zaman en zengin tat değildir. Tatlı-ekşi dengesi, burundan gelen aroma, etin sertliği ve su miktarı birlikte işler; çeşidi kullanım ve istenen dokuya göre seçin.
Olgunluk yalnız kırmızı renkle belirlenmez
Kalitede tipe uygun biçim, eşit renk, yüzey hasarı ve sertlik birlikte incelenir. Tohum gelişimiyle meyve içindeki jelin oluşması da hasat olgunluğu ölçütüdür.
Sarı ya da turuncu olgunlaşan çeşitler vardır; kırmızıların renklenme hızı da değişir. Renk önemli olsa da çeşidin doğal rengi, sertliği ve aroması birlikte değerlendirilmelidir.
Aşırı soğuk renk ve aromanın gelişimini yavaşlatabilir
Domates soğuk hasarına duyarlıdır; uygun sıcaklık olgunluk evresi ve saklama süresine göre değişir. Olgunlaşmamış domatesi çok soğukta uzun tutmak eşit renk ve aroma gelişimini bozabilir.
Evde hemen yenecek olgun domatesle biraz daha olgunlaşacak olanı ayırın. Yaralanmamış sert meyveyi ezmeden tutun; kesilmiş domatesi bütün meyveden ayrı olarak buzdolabında saklayın.
Çiğ domates, çeri domates ve sosun farklı yerleri
Mahina Vegan Table domatesli mantarlı fesleğenli makarna; ev yapımı domates soslu fusilloniye kültür mantarı, çeri domates, arpacık soğan ve taze fesleğen ekler. Izgara ananas burger ile kızarmış avokadolu rokalı burgerde dilimlik domates bulunur.
Sosun tabanı, makarnadaki çeri ve burgerdeki çiğ dilim; aynı malzemenin boyut ve işleve göre nasıl değiştiğini gösterir.
Domates seçme ve saklama soruları
- Çeri domates büyük domatesten ayrı tür mü?
- Çoğu aynı Solanum lycopersicum içindeki küçük meyveli tiptir; çeriler arasında da farklı renk, biçim ve tatlar vardır.
- Kırmızı domates her zaman daha tatlı mı?
- Hayır. Çeşit rengi, şeker-asit oranı, olgunluk ve aromalar birlikte tadı belirler.
- Sos için hangi domates uygundur?
- Yoğun etli ve nispeten az sulu erik/Roma tipi sık seçilir; istenen asit ve doku için büyük ya da çeri tipler de karıştırılabilir.
- Bütün domatesler buzdolabına mı konmalı?
- Olgunluk ve süreye göre değişir. Olgunlaşmamışı aşırı soğukta uzun tutmak renk ve aromayı bozar; kesilmiş domates ise soğutulmalıdır.
Ev yapımı domates sosu ve çeri domatese kültür mantarıyla fesleğen eklenen Mahina Vegan Table makarnayı keşfedin.
Domatesli mantarlı fesleğenli makarnayı incele
