Σε αυτό το άρθρο
Η σύντομη απάντηση
Ο Ντεμπισί ολοκλήρωσε τη συλλογή για πιάνο Estampes το καλοκαίρι του 1903. Οι τρεις τίτλοι, Pagodes, La soirée dans Grenade και Jardins sous la pluie, ενώνουν το γκαμελάν της Ιάβας, ισπανικούς χορευτικούς ρυθμούς και γαλλικά παιδικά τραγούδια. Έγραφε στο Μπισέν της γαλλικής υπαίθρου. Σε επιστολή προς τον μαέστρο Αντρέ Μεσαζέ εξηγούσε ότι, όταν τα χρήματα για ταξίδια δεν επαρκούν, μπορεί να τα αντικαταστήσει η φαντασία.
Σε βάθος
Σύνθεση στο Μπισέν και πρεμιέρα στο Παρίσι
Ο Ντεμπισί έγραψε τα τρία κομμάτια το καλοκαίρι του 1903, όταν έμενε στο Μπισέν της βόρειας Βουργουνδίας. Η επιστολή προς τον Μεσαζέ εκείνης της περιόδου δείχνει ότι σκεφτόταν μακρινές χώρες, παρότι δυσκολευόταν να καλύψει τα έξοδα του ταξιδιού. Οι τίτλοι αναφέρουν κτίσματα έξω από τη Γαλλία και μια ισπανική πόλη, όμως η συλλογή ολοκληρώθηκε στη Γαλλία. Αντί για ταξιδιωτικό σημειωματάριο διαδοχικών επισκέψεων, χρησιμοποίησε μουσική που είχε ακούσει και παρτιτούρες που είχε ήδη γράψει. Το 1902 είχε παρουσιάσει την όπερα Pelléas et Mélisande και από το 1903 εργαζόταν και στο ορχηστρικό La mer. Το καλοκαίρι των Estampes ανήκει σε μια περίοδο διαδοχικής δουλειάς για όπερα, ορχήστρα και πιάνο.
Ο Ντεμπισί καθόρισε λεπτομερώς και την εκτύπωση της συλλογής. Διάλεξε χαρτί και ζήτησε τον τίτλο και το μονόγραμμά του σε αχνό χρυσό, ενώ τους τίτλους των κομματιών σε μπλε. Το μονόγραμμα είναι ένα σύμβολο που συνδυάζει τα γράμματα του ονόματος. Μαζί με τις νότες προετοίμαζε και το εξώφυλλο. Ένωσε τους τρεις τίτλους σε έναν τόμο, κατανέμοντας τα χρώματα και τη θέση των γραμμάτων. Οι γραπτές οδηγίες για χαρτί και χρώματα αφορούσαν συγκεκριμένα την παρτιτούρα που θα κρατούσε για πρώτη φορά ο αναγνώστης.
Τον Αύγουστο έλαβε τα δοκίμια και στις 20 Οκτωβρίου δημοσίευσε τη συλλογή. Την αφιέρωσε στον ζωγράφο Ζακ-Εμίλ Μπλανς. Ο Ρικάρντο Βίνιες την παρουσίασε για πρώτη φορά στις 9 Ιανουαρίου 1904, στη Salle Érard του Παρισιού. Μετά την ολοκλήρωση το καλοκαίρι και την προετοιμασία της εκτύπωσης, η παρτιτούρα κυκλοφόρησε το φθινόπωρο και ο πιανίστας την παρουσίασε τον χειμώνα. Ο Βίνιες έπαιξε τα Pagodes, La soirée dans Grenade και Jardins sous la pluie σε συναυλία της Société nationale de musique. Η συλλογή που ολοκλήρωσε ο Ντεμπισί στο Μπισέν παρουσιάστηκε στο Παρίσι.
Το σύνολο της Ιάβας στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού
Το πρώτο κομμάτι, Pagodes, έχει επηρεαστεί από το γκαμελάν της Ιάβας που άκουσε ο Ντεμπισί στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού το 1889. Γκαμελάν ονομάζεται ένα σύνολο πολλών οργάνων. Στην παραδοσιακή μουσική της Ιάβας και του Μπαλί παίζουν μαζί διάφορα όργανα, με επίκεντρο τα χάλκινα κρουστά. Τα σύνολα συνόδευαν τελετουργίες στις αυλές και στα χωριά, κοινοτικές εκδηλώσεις και θέατρο σκιών. Πριν τα συναντήσει ο Ντεμπισί στο Παρίσι, οι μουσικοί χρησιμοποιούσαν ήδη αυτά τα όργανα σε τελετές και παραστάσεις. Η έκθεση παρουσίασε τη μουσική στο ευρωπαϊκό κοινό.

Στην έκθεση υπήρχε ολλανδικό τμήμα και χώρος που αναπαριστούσε ένα χωριό της Ιάβας. Ανάμεσα στα όργανα γκαμελάν που μεταφέρθηκαν τότε στη Γαλλία υπήρχαν και όσα δώρισε στη γαλλική κυβέρνηση διοικητικός αξιωματούχος των Ολλανδικών Ανατολικών Ινδιών. Οι εκτελέσεις και η μεταφορά των οργάνων συνδέονταν με την αποικιακή διοίκηση και την οργάνωση της έκθεσης. Η εμπειρία του Ντεμπισί, που ανακάλυψε νέους ήχους ακούγοντας αυτή τη μουσική, πρέπει να εξετάζεται μαζί με τις συνθήκες μετακίνησης μουσικών και οργάνων από την αποικία στο Παρίσι. Η παράδοση των μουσικών της Ιάβας συνέχισε τη δική της πορεία και μετά τη διάδοση του κομματιού του Ντεμπισί.

Στο Pagodes ο Ντεμπισί αποτύπωσε την επιρροή του γκαμελάν με διαστήματα τετάρτης και πέμπτης και συνδυασμούς διαφορετικών περιοχών του πιάνου. Συνδύασε χαμηλούς ήχους, επαναλαμβανόμενα μοτίβα και κινήσεις στην υψηλή περιοχή. Μοτίβο είναι μια σύντομη σειρά φθόγγων που μπορεί να επαναληφθεί ή να μετασχηματιστεί. Ο Ντεμπισί απέδωσε τον ήχο του συνόλου σε μια παρτιτούρα για ένα πιάνο. Ανέθεσε πολλές περιοχές στα δύο χέρια του πιανίστα, δίνοντας συγκεκριμένη μορφή στην επιρροή μέσω ενός οργάνου διαφορετικού από το ιαβανέζικο σύνολο.
Η βραδιά στη Γρανάδα και το αφιέρωμα του Φάγια
Το δεύτερο κομμάτι, La soirée dans Grenade, ζητά να ακολουθηθεί η κίνηση της χαμπανέρας. Ο Ντεμπισί χρησιμοποίησε αυτόν τον χορευτικό ρυθμό σε μουσική με το όνομα μιας ισπανικής πόλης. Είχε μείνει στην Ισπανία μόνο μία ημέρα, όμως ο Ισπανός συνθέτης Μανουέλ ντε Φάγια εκτίμησε τον ισπανικό χαρακτήρα του έργου. Χωρίς να έχει μάθει την τοπική μουσική σε μεγάλα ταξίδια, έγραψε μουσική με γνώριμα στοιχεία για έναν Ισπανό συνάδελφο. Ο επαναλαμβανόμενος ρυθμός κάτω από τον τίτλο της Γρανάδας περιέχει χαρακτηριστικά της ισπανικής μουσικής που εκείνος αναγνώρισε.

Το 1920 ο Φάγια έγραψε το Homenaje για κιθάρα, για ένα ειδικό τεύχος περιοδικού στη μνήμη του Ντεμπισί. Αργότερα το μετέγραψε και για πιάνο. Στο τέλος παραθέτει μουσική από το La soirée dans Grenade. Χρησιμοποίησε τη φράση του πιάνου σε ένα κιθαριστικό έργο, τιμώντας τον συνάδελφο. Το κομμάτι που ξεκίνησε από την πρωτοβουλία του περιοδικού περιλαμβάνει έτσι μια φράση που αποτίει φόρο τιμής επαναφέροντας τη μελωδία του Ντεμπισί. Η μουσική που θαύμαζε ο Φάγια μπορούσε να ακουστεί ξανά στο δικό του αφιέρωμα και διατηρήθηκε σε εκδοχές για κιθάρα και πιάνο.
Όταν προετοίμαζε το La soirée dans Grenade, ο Ντεμπισί χρησιμοποίησε και δική του παλαιότερη μουσική. Επεξεργάστηκε ξανά υλικό από το Lindaraja, που είχε γράψει για δύο πιάνα. Εφάρμοσε σε ένα σόλο κομμάτι υλικό που προοριζόταν για δύο εκτελεστές. Πριν από το έργο με το όνομα της ισπανικής πόλης είχε ήδη δοκιμάσει συγγενή μουσική με άλλη σύνθεση οργάνων. Στα Estampes αναδιοργάνωσε το υλικό, το έβαλε μετά το Pagodes και το συνέδεσε με το τελευταίο κομμάτι των γαλλικών τραγουδιών.
Δύο τραγούδια στον κήπο με τη βροχή
Το τρίτο κομμάτι, Jardins sous la pluie, περιλαμβάνει δύο γαλλικά τραγούδια, το Nous n’irons plus au bois και το Do, do, l’enfant do. Ο πρώτος τίτλος μπορεί να αποδοθεί ως «Δεν θα πάμε πια στο δάσος», ενώ ο δεύτερος χρησιμοποιεί λόγια για να κοιμηθεί ένα παιδί. Ο Ντεμπισί χρησιμοποίησε μελωδίες που τραγουδούσαν οι άνθρωποι σε ένα κομμάτι με τη βροχή στον τίτλο. Ενσωμάτωσε το υλικό των τραγουδιών στην ταχεία κίνηση της παρτιτούρας, ολοκληρώνοντας τη συλλογή με γνώριμη γαλλική μουσική.

Είναι πιθανό να συνέβαλε στη σύνθεση μια βροχερή ημέρα που ο Μπλανς ζωγράφισε το πορτρέτο του Ντεμπισί. Αυτό όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο στοιχείο της δημιουργίας της. Ανεξάρτητα από αυτή την πιθανότητα, ο συνθέτης ξαναχρησιμοποίησε στο Jardins sous la pluie μουσική από τα αδημοσίευτα Images του 1894. Και η παλαιότερη παρτιτούρα περιέχει το Nous n’irons plus au bois. Το τελευταίο κομμάτι, μετά τη μουσική της Ιάβας και τον ισπανικό χορό, διατηρεί έτσι τόσο γαλλικά τραγούδια όσο και μια πιανιστική δοκιμή του Ντεμπισί εννέα χρόνια νωρίτερα.
Το τελευταίο κομμάτι συνεχίζει με τα γαλλικά τραγούδια και στο τέλος περνά σε Μι μείζονα. Η αλλαγή μπορεί να παρομοιαστεί με τη βροχή που σταματά και τον ήλιο που εμφανίζεται. Η περιγραφή του καιρού αποτελεί ερμηνεία που συνδυάζει τον τίτλο και την αλλαγή τονικότητας. Ο Ντεμπισί αλλάζει την τονικότητα κατά την εξέλιξη και ολοκληρώνει σε Μι μείζονα. Τα παραθέματα τραγουδιών και η τελική αλλαγή βρίσκονται στο ίδιο κομμάτι. Παρότι ο τίτλος αναφέρει βροχή, ο συνθέτης δεν επαναλαμβάνει την ίδια μουσική μέχρι το τέλος.
Διαφορετικό υλικό για ένα μόνο πιάνο
Ακούγοντας τα τρία κομμάτια με τη σειρά, μπορείτε να συγκρίνετε το διαφορετικό υλικό του Ντεμπισί. Στο Pagodes κυριαρχεί η επιρροή του ιαβανέζικου συνόλου, στο La soirée dans Grenade η χαμπανέρα και στο Jardins sous la pluie τα γαλλικά τραγούδια. Ο συνθέτης έδωσε διαφορετικούς τίτλους και οργάνωσε τη μουσική με διαφορετικούς τρόπους. Η εμπειρία του ήχου του γκαμελάν, οι πιανιστικές δοκιμές ισπανικού ύφους και τα παιδικά τραγούδια παλαιότερων παρτιτούρων ενώθηκαν σε μία συλλογή. Τα τρία κομμάτια μοιράζονται το σόλο πιάνο, αλλά διαφέρουν στο υλικό και στην εξέλιξη.
Οι λίστες μεσημεριού και βραδιού του Mahina περιλαμβάνουν και τα τρία Estampes με τον Ζόλταν Κότσις. Παίζει ο ίδιος πιανίστας, όμως το υλικό κάθε κομματιού διαφέρει. Το Pagodes χρησιμοποιεί διαστήματα και περιοχές επηρεασμένα από το σύνολο της Ιάβας, ενώ το La soirée dans Grenade επαναλαμβάνει τη χαμπανέρα. Το τελευταίο, Jardins sous la pluie, περιέχει τα δύο γαλλικά τραγούδια. Αναθεωρώντας παλαιότερη πιανιστική μουσική, ο Ντεμπισί ενσωμάτωσε το σύνολο της έκθεσης, τον χορό και τα γνώριμα τραγούδια σε κάθε σόλο παρτιτούρα.
Η μουσική που ακούτε στο Mahina
Στο Mahina ακούτε τα τρία Estampes με τον Ζόλταν Κότσις. Γνωρίζοντας πώς το σύνολο της Ιάβας, ο ισπανικός χορός και τα γαλλικά παιδικά τραγούδια έγιναν μουσική για πιάνο, μπορείτε να απολαύσετε και τη διάκριση ανάμεσα στα τρία κομμάτια.





