Jean-Pierre Rampal: จากนักศึกษาแพทย์สู่นักฟลูตชั้นนำแห่งศตวรรษที่ 20

เหตุใด Rampal จึงเป็นบุคคลสำคัญของวงการฟลูตแห่งศตวรรษที่ 20?

Jean-Pierre Rampal เกิดที่มาร์แซย์เมื่อวันที่ 7/1/1922 และเสียชีวิตที่ปารีสเมื่อวันที่ 20/5/2000 ขณะอายุ 78 ปี เขาได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในนักฟลูตที่ยอดเยี่ยมที่สุดแห่งศตวรรษที่ 20 และมีบทบาทสำคัญที่ทำให้ฟลูตกลับมาได้รับความสนใจในฐานะเครื่องดนตรีเดี่ยว ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในวงออร์เคสตรา ผลงานเหล่านี้ชี้ชัดว่าเหตุใด Rampal จึงถูกเรียกว่านักฟลูตชั้นนำแห่งศตวรรษที่ 20

จนถึงทศวรรษ 1950 การที่นักเครื่องลมจะบรรเลงเดี่ยวกับวงออร์เคสตรายังพบได้ไม่บ่อย Rampal ทลายกำแพงนั้น นำฟลูตสู่ใจกลางเวที และเปิดทางให้ศิลปินเดี่ยวรุ่นหลัง เขาช่วยให้ฟลูตกลับมาเป็นเครื่องดนตรีเดี่ยวคลาสสิกที่ผู้คนรักอย่างกว้างขวาง และได้รับการประเมินว่าเป็นศิลปินเดี่ยวฟลูตคนแรกที่ดึงดูดผู้ฟังได้ในระดับทัดเทียมศิลปินเดี่ยวเปียโนหรือไวโอลิน ดังนั้นสถานะของ Rampal จึงเกินกว่า ‘นักฟลูตชื่อดังคนหนึ่ง’ เขาคือผู้บุกเบิกที่เปลี่ยนทั้งขนาดของเวทีซึ่งศิลปินเดี่ยวฟลูตสามารถยืนได้ และขอบเขตของผู้ฟัง

Rampal ทำงานทั้งในฐานะนักฟลูต วาทยกร และครูดนตรี เขาก่อตั้งวงเครื่องลมไม้ควินเท็ตฝรั่งเศสในปี 1945 และ Paris Baroque Ensemble ในปี 1953 ในการให้สัมภาษณ์กับสถานีโทรทัศน์สาธารณะของสหรัฐฯ เมื่อปี 1969 Rampal เล่าว่าครูคนแรกคือบิดา และแม้จะเล่นฟลูต เขาก็ยังเรียนต่อผ่านโรงเรียน มหาวิทยาลัย และวิชาแพทย์

ปารีสในช่วงสงครามไม่ใช่เพียงฉากหลัง

ในการสัมภาษณ์เดียวกัน Rampal เล่าว่า ในช่วงที่เยอรมนียึดครอง เขาไปปารีสเพื่อศึกษาที่สถาบันดนตรี ได้รับรางวัล แล้วจึงกลับมาร์แซย์ไปศึกษาวิชาแพทย์ต่อ เขาอธิบายในทำนองว่า เมืองใหญ่อย่างปารีสเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าสำหรับเขาในเวลานั้น ดังนั้นการย้ายถิ่นในช่วงสงครามจึงเป็นจุดเปลี่ยนที่เร่งการศึกษาดนตรีของเขา แต่ไม่ได้หมายความว่าเขาเลิกเรียนแพทย์ทันที

แม้ได้รับรางวัลจากสถาบันดนตรีปารีส เขายังกลับมาร์แซย์เพื่อเริ่มเรียนแพทย์อีกครั้ง ความสำเร็จทางดนตรีไม่ได้ทำให้ชีวิตในมหาวิทยาลัยสิ้นสุดลงทันที การเปลี่ยนอาชีพจริงเกิดขึ้นภายหลังท่ามกลางกิจกรรมการแสดงที่ต่อเนื่อง

ข้อเสนอให้แสดงในปารีสเปลี่ยนทิศทางอาชีพ

Rampal เล่าว่า หลังสงครามเขากลับไปเรียนมหาวิทยาลัยที่มาร์แซย์ แต่ระหว่างภาคการศึกษาได้รับข้อเสนอให้แสดงในปารีส จึงเดินทางกลับไปอีกครั้ง เขาอธิบายว่า การพักในปารีสที่เดิมคิดว่าจะเป็นเพียงช่วงสั้น ๆ กลับยืดต่อเนื่อง เขาจึงหยุดเรียนแพทย์และทำงานดนตรีต่อ เราอาจเข้าใจได้ว่าอาชีพของคนคนหนึ่งไม่ได้เกิดจากความหลงใหลเพียงอย่างเดียว แต่ประกอบขึ้นจากการศึกษา การตอบรับของเวที และความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงาน

เขายังทิ้งบันทึกความทรงจำเกี่ยวกับชีวิตและดนตรีไว้ในหนังสือ 『Music, My Love』 นี่ไม่ใช่เรื่องที่จบลงด้วยการแข่งขันหนึ่งครั้งหรือแผ่นเสียงหนึ่งชุด แต่เป็นอาชีพยาวนานที่งานแสดง การสอน และกิจกรรมวงดนตรีค่อย ๆ ทับซ้อนและเสริมกัน

เขาเชื่อมโยงทั้งกับบทเพลงเดิมและผลงานใหม่

Paul Arma เขียนผลงานหลายชิ้นให้ Rampal และหนึ่งในนั้นคือ 『Suite paysanne hongroise』 ที่สร้างขึ้นในปี 1952 สิ่งนี้แสดงว่า Rampal ไม่ได้เป็นเพียงผู้บรรเลงผลงานเก่า แต่ยังเชื่อมโยงกับกระบวนการที่นักประพันธ์ร่วมสมัยสร้างบทเพลงฟลูตชิ้นใหม่

Francis Poulenc โทรศัพท์บอก Rampal ถึงโซนาตาฟลูตบทใหม่ และทั้งสองเปิดการแสดงปฐมทัศน์ของผลงานนี้ในเทศกาลสตราสบูร์ก เมื่อวันที่ 18/6/1957 ในปี 1958 Rampal กับนักเปียโน Robert Veyron-Lacroix นำผลงานนี้ไปแสดงในสหรัฐอเมริกาเป็นครั้งแรก ร่วมกับนักประพันธ์ นักเปียโน และสถาบันต่าง ๆ Rampal ขยายโอกาสให้ดนตรีฟลูตบทใหม่ได้ขึ้นเวที

เมื่อฟังการบรรเลงของ Rampal เป็นครั้งแรก

หากเพิ่งรู้จักการบรรเลงของ Rampal อย่าเพิ่งพยายามวิเคราะห์โครงสร้างของทั้งบทเพลง ลองฟังว่าแนวทำนองฟลูตต่อเนื่องอย่างไรภายในหนึ่งลมหายใจ เมื่อฟังว่าช่วงทำนองยาวเปลี่ยนทิศอย่างเบาบางตรงไหน และเสียงแต่ละเสียงเชื่อมต่อกันราบรื่นเพียงใด คุณจะสัมผัสกระแสที่เป็นเอกลักษณ์ของการบรรเลงได้ง่ายขึ้น

เมื่อคุ้นเคยกับกระแสของแนวทำนองฟลูตแล้ว การเคลื่อนไหวของเครื่องดนตรีประกอบ เช่น เปียโน ฮาร์ปซิคอร์ด หรือฮาร์ป ก็จะได้ยินชัดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ ตั้งใจฟังจุดที่ฟลูตกับเครื่องประกอบหยุดหรือเริ่มต่อพร้อมกัน และจุดที่ฝ่ายหนึ่งรับแนวทำนองจากอีกฝ่ายเพื่อสร้างกระแสถัดไป แล้วคุณจะได้ยินโครงสร้างทางดนตรีอีกแบบที่ไม่ปรากฏเมื่อฟังเพียงทำนองเดี่ยว

หากต้องการเปรียบเทียบกับบันทึกเสียงอื่น ให้คงท่อนเพลงและระดับเสียงไว้เหมือนเดิม แล้วเปลี่ยนเฉพาะผู้บรรเลง ความแตกต่างเพียงอย่างเดียวที่หูจับได้ เช่น ‘เร็วขึ้นเล็กน้อย’ ‘เสียงต่อเนื่องยาวกว่า’ หรือ ‘ฟลูตฟังดูใกล้กว่า’ ก็เพียงพอแล้ว การจับสิ่งที่คุณได้ยินจริงมาอธิบายเป็นคำพูด ทำให้การเปรียบเทียบสนุกกว่าการพยายามตอบศัพท์เฉพาะให้ถูก

เรื่องเล่าคลาสสิกที่ดำเนินต่อ ณ Mahina Vegan Table

Mahina Vegan Table เปิดดนตรีคลาสสิกในพื้นที่รับประทานอาหาร แนวทำนองสงบเติมเต็มบรรยากาศอย่างเงียบ ๆ โดยไม่รบกวนมื้ออาหารและบทสนทนา

ในวารสารนี้ เราจะแนะนำตามลำดับถึงชีวิตของนักประพันธ์และนักแสดงเบื้องหลังดนตรีคลาสสิก กระบวนการที่ผลงานหนึ่งชิ้นถือกำเนิด และความแตกต่างของวิธีบรรเลง ชีวิตของ Rampal เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นว่า นักดนตรีคนหนึ่งสามารถขยายเวทีและฐานผู้ฟังของเครื่องดนตรีอย่างฟลูตได้เพียงใด