Jean-Pierre Rampal: از دانشجوی پزشکی تا فلوت نواز شاخص قرن 20

چرا رامپال چهره شاخص فلوت قرن 20 خوانده می شود؟

Jean-Pierre Rampal در 7 ژانویه 1922 در مارسی به دنیا آمد و در 20 مه 2000 (20/5/2000) در پاریس درگذشت؛ او 78 سال داشت. او از برترین فلوت نوازان قرن 20 شناخته شده و سهم بزرگی داشت تا فلوت از محدوده ارکستر بیرون بیاید و بار دیگر به عنوان ساز تک نواز مورد توجه قرار گیرد. این فعالیت ها به روشنی نشان می دهند چرا رامپال فلوت نواز شاخص قرن 20 نامیده می شود.

تا دهه 1950، تک نوازی نوازنده ساز بادی با ارکستر نادر بود. رامپال این مانع را شکست، فلوت را به مرکز صحنه آورد و راه تک نوازان بعدی را گشود. او به محبوب شدن دوباره فلوت به عنوان ساز تک نواز کلاسیک کمک کرد و نخستین تک نواز فلوتی دانسته شد که مخاطبانی هم سنج تک نوازان پیانو یا ویولن گرد آورد. بنابراین جایگاه رامپال فراتر از «یک فلوت نواز مشهور» است؛ او بیشتر پیشگامی است که اندازه صحنه و دامنه مخاطبان تک نوازی فلوت را تغییر داد.

رامپال به عنوان فلوت نواز، رهبر ارکستر و مدرس فعالیت کرد و در 1945 کوئینتت بادی فرانسه و در 1953 آنسامبل باروک پاریس را بنیان گذاشت. رامپال در گفت وگویی با رسانه عمومی آمریکا در 1969 به یاد آورد که نخستین استادش پدرش بود و هم زمان با نواختن فلوت، مدرسه و دانشگاه را گذراند و پزشکی خواند.

پاریس دوران جنگ فقط پس زمینه نبود

رامپال در همان گفت وگو به یاد می آورد که در دوره اشغال آلمان به پاریس رفت، در کنسرواتوار درس خواند و جایزه گرفت و سپس برای ادامه دوباره پزشکی به مارسی بازگشت. او توضیح داد که در آن زمان پاریس، به عنوان شهری بزرگ، انتخاب امن تری برایش بود. پس جابه جایی زمان جنگ آموزش موسیقی او را جلو انداخت، اما به معنای ترک فوری پزشکی نبود.

حتی پس از گرفتن جایزه از کنسرواتوار پاریس، به مارسی بازگشت و تحصیل پزشکی را از نو آغاز کرد. موفقیت موسیقی بلافاصله پایان زندگی دانشگاهی نبود؛ تغییر واقعی حرفه کمی بعد و در جریان ادامه اجراها رخ داد.

پیشنهادهای اجرا در پاریس مسیر حرفه را عوض کردند

رامپال به یاد می آورد که پس از پایان جنگ به دانشگاه مارسی بازگشت، اما در میانه ترم پیشنهادی برای اجرا در پاریس گرفت و دوباره رفت. او توضیح می دهد اقامتی در پاریس که قرار بود کوتاه باشد ادامه یافت و در نتیجه پزشکی را رها کرد و فعالیت موسیقی را پی گرفت. می توان فهمید که نه فقط شور، بلکه آموزش، واکنش صحنه و پیوند با همکاران نیز حرفه یک فرد را می سازند.

او همچنین خاطرات خود از زندگی و موسیقی را در کتاب «Music, My Love» بر جا گذاشت. داستانش با یک مسابقه یا یک صفحه ضبط تمام نشد؛ کارنامه ای بلند بود که اجرا، آموزش و فعالیت آنسامبل به تدریج روی هم نشستند.

او نه فقط با رپرتوار قدیمی، بلکه با آثار تازه نیز پیوند داشت

پل آرما چندین اثر برای رامپال نوشت که «Suite paysanne hongroise» ساخته 1952 از جمله آنهاست. این نشان می دهد رامپال فقط اجراکننده آثار قدیمی نبود، بلکه با فرایند نوشتن قطعات تازه فلوت به دست آهنگسازان هم دوره خود نیز پیوند داشت.

Francis Poulenc تلفنی خبر سونات تازه فلوت را به رامپال داد و آن دو اثر را در 18 ژوئن 1957 (18/6/1957) در جشنواره استراسبورگ برای نخستین بار اجرا کردند. در 1958، رامپال و پیانیست روبر ویرون لاکروا این اثر را برای نخستین بار در ایالات متحده اجرا کردند. رامپال همراه آهنگسازان، پیانیست ها و نهادها فرصت های بیشتری برای اجرای موسیقی تازه فلوت روی صحنه فراهم کرد.

وقتی برای نخستین بار به اجرای رامپال گوش می دهید

اگر نخستین بار اجرای رامپال را می شنوید، به جای تلاش برای تحلیل ساختار کامل اثر، گوش دهید که ملودی فلوت چگونه در یک نفس ادامه پیدا می کند. به جایی گوش دهید که جمله بلند به نرمی جهت عوض می کند و نت ها چقدر روان به هم می پیوندند؛ در این صورت حس کردن جریان اجرای او آسان تر است.

پس از آشنایی با جریان ملودی فلوت، حرکت ساز همراه مانند پیانو، هارپسیکورد یا چنگ نیز به طور طبیعی به گوش می رسد. به لحظه هایی گوش دهید که فلوت و همراهی هم زمان می ایستند یا دوباره آغاز می شوند، و جایی که یکی ملودی دیگری را می گیرد و جریان بعدی را می سازد؛ بافتی از موسیقی آشکار می شود که با شنیدن فقط خط تک نواز به دست نمی آید.

اگر می خواهید با ضبط دیگری مقایسه کنید، موومان و بلندی صدا را همان نگه دارید و فقط اجرا را عوض کنید. یک تفاوت شنیدنی کافی است: «کمی سریع تر است»، «نت ها طولانی تر ادامه دارند» یا «فلوت نزدیک تر شنیده می شود». نام بردن چیزی که واقعا شنیده اید، مقایسه ای جذاب تر از حدس زدن اصطلاح تخصصی می سازد.

ادامه داستان های موسیقی کلاسیک در Mahina Vegan Table

Mahina Vegan Table در فضای غذاخوری موسیقی کلاسیک پخش می کند. ملودی آرام بی آن که مزاحم غذا و گفت وگو شود، فضای سالن را به نرمی پر می کند.

در این مجله به ترتیب زندگی آهنگسازان و نوازندگان پشت موسیقی کلاسیک، روند ساخته شدن یک قطعه و تفاوت شیوه های اجرا را معرفی می کنیم. زندگی رامپال داستان این است که صحنه و مخاطبان یک ساز، یعنی فلوت، چگونه می توانند به واسطه یک نوازنده گسترش یابند.