Bu yazıda
Kısa cevap
Jean-Pierre Rampal tıp fakültesinin üçüncü yılına kadar okudu. Evde babasının flütünü dinleyerek öğrendi; anısına göre ailesi tıp okumasını istiyordu. Kütüphanelerde eski notaları bulup yeni eserler sipariş ederek repertuvarını genişletti. Mozart Flüt ve Arp Konçertosu’nda Lily Laskine ile iki solo partisini paylaştı. Mahina’nın öğle ve akşam listelerinde birlikte çaldıkları müzik de bulunur.
Ayrıntılı okuma
Evdeki flüt ve tıp eğitimi
İlk öğretmeni babası Joseph Rampal’dı. Söyleşide evde babasının flütünü dinleyince kendisinin de çalmak istediğini anlattı. Babası müzik yüzünden derslerini ihmal etmesinden endişeleniyordu. Rampal tıbbın üçüncü yılına kadar okuduğunu, fakat aklının derslerde olmadığını söyledi. Ailesinin istediği eğitimi alırken babasından çalgı öğrendi.
Alman işgal yönetiminin 1943 işçi seferberliği tıp eğitimini durdurdu. Bundan kaçarak Marseille ve Paris’te saklandı. Paris Konservatuvarı’na girdi ve 1944’te flütte birincilik ödülü aldı. Zorunlu çalışmadan kaçarken yer değiştiren tıp öğrencisi, flüt öğrencisi oldu. Çalmak isteyen genç savaş sırasında yerini ve eğitimini değiştirdi. Tıptan ayrılışla ödül arasında işgal altında çalışma seferberliğinden kaçışı vardır.
Baba oğul düetlerinde Joseph ikinci flütü çalardı. Rampal kolay Devienne ve Altès düetleriyle başladığını anlattı. Babasını dinleyerek sesleri uyumladı ve eserleri öğrendi. Tek yanlış nota bile geçilmez, önceki görev bitmeden yenisi verilmezdi. Sonraki solist, birlikte ses uyumu aradığı düetleri ilk eğitim deneyimi olarak hatırladı.
Sahne dışında nota aramak
Rampal repertuvarını kendisi arardı. Aynı söyleşide kütüphane kataloglarını taradığını, kopya ve mikrofilm aldığını söyledi. Sahne eserlerini artırmak için önce malzeme edinmeliydi. Bilinen notaları satın almakla kalmayıp kütüphanenin koruduğu müziği okuyordu.

Doğumunun yüzüncü yılı albümünde Barok konçertolarla çağdaş eserler vardır. Telemann ve Bach’tan Nielsen ve Poulenc’e farklı besteciler içerir. Eski müziği yeniden tanıtırken yenileri kaydetti ve ilk kez çaldı. Farklı dönemler tek icracının plak listesindedir. Kütüphane eserlerini çalma ve çağdaşların müziğini hazırlama sürdü. Anma albümünün düzeni iki çalışmayı birlikte gösterir.
Klavyeci Robert Veyron-Lacroix uzun yılların meslektaşıydı. Otuz beş yıl birlikte çaldılar. Flüt ve klavye eserlerini birlikte hazırlayıp sahneye çıktılar. Rampal’ın solist yaşamında uzun ortaklık vardı. Veyron-Lacroix daha sonra Poulenc sonatının Amerika prömiyerinde piyano çaldı. Yeni eseri başka ülkenin dinleyicisine tanıtırken de birlikteydiler.
Amerikan desteğiyle Fransız sonatı
Poulenc’in Flüt ve Piyano Sonatı’nı Coolidge Vakfı desteğiyle Kongre Kütüphanesi sipariş etti. Rampal otobiyografisinde Poulenc’in telefonunu anlattı: istediği sonatı yazacak, ücreti Amerika’dan gelecekti. Rampal yeni sonat istedi, Poulenc besteledi. Fransız müzisyenlerin çalışmasına Amerikan kurumunun siparişi ve desteği katıldı. Bitince ilk konseri kendileri verdi.
Dünya prömiyeri 18 Haziran 1957’de Strasbourg’daydı. Rampal flütü, Poulenc piyanoyu çaldı. Dinleyicinin ilgisi üzerine ikinci bölümü tekrarladılar. Ertesi yıl Rampal ve Veyron-Lacroix Kongre Kütüphanesi’nde Amerika prömiyerini yaptı. Sipariş veren ülkede farklı piyanistle çaldı. Besteci ilk piyanist olarak katılmış, sonraki konseri Rampal’ın eski meslektaşı üstlenmişti.
1958 Amerika prömiyerinde Louis Lot’nun 1880 gümüş flütünü kullandı. Kongre Kütüphanesi’nin Dayton C. Miller koleksiyonundaydı. Yeni sonatı önceki yüzyılın çalgısıyla tanıttı. Kütüphanenin koruduğu flütü kendi konserinde çaldı. Veyron-Lacroix ile sipariş eseri sundu. Kurum hem konser yerini sağladı hem çalgıyı korudu.
Arpla Mozart ve televizyon akşamı
Rampal ve Lily Laskine Mozart’ın K.299 Flüt ve Arp Konçertosu’nu Jean-François Paillard yönetimindeki Paillard Oda Orkestrası’yla çaldı. İki çalgı da solisttir; ayrı partileri orkestra yanında üstlenirler. Andantino kayıtları 100 Best Relaxing Classics derlemesindedir; Mahina’nın öğle ve akşam listelerinde aynı albümün parçası vardır. Mozart’a Rampal’ın flütüyle Laskine’in arpı birlikte katılır.

Televizyonda da birlikte Mozart çaldılar. 26 Haziran 1975’te Antenne 2’de Le Grand Échiquier’de ikinci bölümü seslendirdiler. Léo Ferré çevresindeki programda Claude Bolling cazı, opera aryaları ve Fauré koro müziği de vardı. Yapımcılar farklı türleri bir yayında topladı. Mozartları programın parçasıydı. Plak ortakları televizyonda aynı solo çalgılarla katıldı.
Claude Bolling Flüt ve Caz Piyano Triosu Süiti’nin başlangıcını anlattı. Rampal caz müzisyenleriyle çalmak isterken flütün klasik karakterde, piyanonun caz dilinde kalmasını istemişti. Bolling isteği besteleyip kontrbas ve davul ekledi. Flütçü piyaniste yeni müziğin karakterini doğrudan önerdi. Dört çalgı aynı eserde farklı icra biçimlerinin görevlerini üstlenir.
Japon melodileri flüt ve arpta
Japon melodileri albümünü besteci Akio Yashiro düzenledi. Bahar Denizi, Kırmızı Yusufçuk, Chūgoku Ninnisi, Nanbu Sığır Gütme Şarkısı ve Sakura Sakura bulunur. Fransız müzisyenler Yashiro’nun flüt ve arp notalarını kullandı. Müziği seçip çalgılara uygun hazırlayan düzenleyici albüme katıldı. Solistlerle birlikte adı vardır; farklı kökenli Japon eserleri tek albümde toplandı.

Bahar Denizi’ni Michio Miyagi koto ve shakuhachi için yazdı. Koto telli, shakuhachi nefeslidir. Düzenleme görevlerini arp ve flüte aktarır. İlk albümde eser vardı, sonraki sürümde çıkarıldı, yeniden basılan LP’de geri geldi. Aynı adlı albümlerin içerikleri farklıdır. Özgün koto ve shakuhachiyle flüt ve arp düzenlemesinde hem çalgı hem albümün içeriği değişti.

Kemancı Renée Chemet 1932 Japonya ziyaretinde Bahar Denizi’ni çaldı. Shakuhachi partisini kemana aktarıp kotoda Miyagi’yle konser verdi. Konser Kawabata Yasunari’nin Keshō to kuchibue eserinde de vardır. Miyagi’nin koto çaldığı 1930 kaydı korunur. Rampal ve Laskine’den önce başka Batı çalgısıyla yorum vardı. Besteci de kemancıyla özgün kadrodan farklı biçimde çalmıştı.
Nota arayıp meslektaşlardan yeni eser istemek
Babasından düet öğrenen Rampal sonra klavyeciyle sonat çaldı, arpçıyla konçerto kaydetti. İstediği Poulenc sonatı Amerikan siparişiyle, Bolling’e önerdiği eser caz piyano triosuyla tamamlandı. Japon albümünde Yashiro düzenledi, Laskine arp çaldı. Kütüphane notalarıyla repertuvarını artıran müzisyen yeni eserler ve düzenlemeler istemeyi sürdürdü. Plak ve prömiyer kayıtlarında besteci, düzenleyici ve icracı ortaklarının adları vardır.
Mahina’da dinlediğiniz müzik
Mahina’daki Mozart Flüt ve Arp Konçertosu’nda Rampal ve Lily Laskine birlikte çalıyor. Melodiyi dönüşümlü üstlenmelerini dinlerken Rampal’ın farklı meslektaşlarla ortak repertuvarını nasıl genişlettiğini de hatırlayabilirsiniz.





