Bu yazıda
Kısa cevap
1838 kışında Chopin ve George Sand, Mallorca’daki eski manastırda kaldı. Chopin öksürüyor, Paris’ten gelecek piyanoyu bekliyordu. Sand çocuklara ders verip geceleri yazıyordu. Chopin’in masasında Bach notaları ve kendi el yazıları vardı. Güzel adaya gelen iki sanatçı hastalık, hava, çalgı taşınması ve yayın sözleşmesiyle uğraşmak zorundaydı. Sand’in sonradan anlattığı fırtınalı gece bu kışı ünlendirdi.
Ayrıntılı okuma
İyileşme umuduyla yola çıkan dört kişi
Kaldıkları yer Valldemossa’nın eski Kartuz manastırıydı. Chopin Kasım 1838’de Sand ve iki çocuğuyla Mallorca’ya geldi, sonra kışı manastırda geçirdi. Sağlığına bakarak çalışmayı planlıyordu; yağmur sürdü, öksürüğü arttı. Manastır dönemi prelüd albümünün tamamlanmasıyla örtüşür. Paris’te yayınını görüşmüş olduğundan adada da notaları düzenlemeliydi. Dinlenmek için geldiği yerde sağlığıyla çalışma takvimini birlikte gözetti.

Sand aralık mektubunda çocukların dersleriyle kendi yazıları yüzünden manzarayı seyredecek az zamanı olduğunu söyledi. Chopin güçsüzdü, öksürüyordu; yağmur da fazlaydı. Mektupta yerel piyanoyla çalan Chopin ve geceleri yazan Sand vardır. Sand gündüz çocuklara ders veriyor, hastaya bakıyor ve kendi metnini yazıyordu.
Chopin 28 Aralık’ta arkadaşına manastır odasını büyük tabuta benzetti. Yüksek tavanda toz, küçük pencerenin dışında portakal, palmiye ve servi ağaçları vardı. Yatağın yanındaki kare masa yazı için rahatsızdı. Mum, Bach notaları ve kendi el yazıları yanındaydı. Odanın sessizliğini, bağırsa bile yeniden sessizleştiğini söyleyerek anlattı. Ağaçlarla mobilyaları ayrı ayrı yazdı; burada uyuyor, mektup yazıyor ve notaları düzenliyordu. Masadaki müzik de bu hayatın parçasıydı.
Denizi aşan piyano ve yayın sözleşmesi
Beklediği çalgı, Pleyel’in pianino denen küçük dik piyanosuydu. Yolculuktan önce Paris’te seçmiş, Mallorca’ya ulaştıktan sonra prelüdleri bitirmekte kullanmıştı. Adaya gelir gelmez onunla çalışmadı; taşınmasını bekledi. Yerel piyanoyu kullanırken Paris çalgısının gelişini mektupla sordu. O pianino bugün de Valldemossa’da bulunur ve albümü tamamladığı kışın çalışmasını incelemeye yardım eder.
Ocak 1839’da Pleyel’e piyanonun sağ salim geldiğini bildirdi. Denizden, kötü havadan ve Palma gümrüğünden geçmişti. Prelüd el yazısını göndereceğini söyleyip ücretle ülkelere göre yayın haklarını ele aldı. Sonunda piyanoya teşekkür etmekten çok parayı konuştuğu için kendisine iş adamı diyen şaka yaptı.
Yolculuktan önce prelüd yayınını Pleyel’le görüşmüştü. Avans ve borçlar yolculuk parasına katkı sağladı. Adada iyileşmeye çalışırken söz verdiği notaları tamamlamalıydı. Mektuplar, yayın görüşmelerinin yolculuk için para bulma çabasıyla bağlantılı olduğunu gösterir. El yazısını teslim planıyla para hazırladı; Fransa’ya döndükten sonra eser satışıyla borcunu ödemeyi de görüştü. Hastalık ve piyano taşıması işi geciktirdiğinde, notaları bekleyen yayıneviyle haberleşmeyi sürdürdü.
Sand’in anımsadığı fırtınalı gece
Sand otobiyografisinde oğlu ve kendisinin kötü havada döndüğü günü anlattı. Yalnız kalan Chopin piyano önünde ağlıyor, döndüklerinde çok kaygılanıyordu. Sand’e göre Chopin, boğularak ölmüş gibi hissettiğini söylemişti. Göğsüne düzenli düşen soğuk, ağır damlaları da hayal etmişti. Sand eve geldiğinde gördüklerini ve Chopin’in sözlerini sonradan yazdı. Yağmurlu gündeki dönüşle piyano önündeki konuşma anının içeriğidir.

Sand’in anlatımında Chopin çatıya düşen gerçek yağmuru duymadığını söyledi. Sand sesten söz edince müziğin nesneleri aynen taklit ettiği düşüncesine karşı çıktı. Sand doğa sesinin onun düşüncesinde müziğe dönüştüğünü yorumladı. Aynı geceyi farklı açıkladılar. Sand yağmurla müziği ilişkilendirdi; onun aktardığı Chopin ise müziğini yağmurun taklidi saymayı kabul etmedi. Otobiyografide yazarın yorumu ve bestecinin aktarılan yanıtı birlikte bulunur.

Sand fırtınalı geceyi anlatırken prelüd numarası vermedi. Chopin sonradan derslerde on beşinci esere yağmur damlaları dedi. Öğrencinin notasına derste kullandığı ad yazıldı. Manastır kışından sonra Paris’te prelüd öğretmeyi sürdürdü. Dersin adı öğrenci notasında, Sand’in yaşadıkları otobiyografide kaldı. On beşinci eserin lakabında bestecinin öğretirken söylediği söz de vardır.
Paris’te başlayıp adada tamamlanan el yazısı
Mallorca’ya giderken prelüdlerin büyük kısmı hazırlanmıştı. On beşincinin en azından ilk biçiminin yolculuk öncesinde oluştuğu düşünülür. Adada biten albümde Paris’te hazırlanmış müzikler vardı. Kışın yeni eserler yazıp öncekileri düzeltti. Pleyel’e yayın sözü vermişti; adada sağlıkla çalgı taşınması işi zorlaştırdı. Piyano beklerken öksürerek yaşadığını arkadaşına mektupta anlattı.

12 Ocak 1839’da Julian Fontana’ya prelüdleri yollayıp kopya hazırlamasını istedi. Başka müzisyenle kopya yaptıktan sonra özgünü Pleyel’e, kopyayı yayınla ilgili kişiye teslim etmeliydi. Aynı mektupta Paris evinin kirasını ödemesini ve kiralamayı sürdürme işini çözmesini istedi. Adadan doğrudan yapamayacağı işleri dostuna bıraktı. Nota kopyası, yayınevi teslimi ve Paris’teki konut giderleri birlikte konuşuldu.
Albümün ithafı yayın ülkesine göre değişti. Chopin önce kendi prelüdlerini ona adamış Joseph Christoph Kessler’i düşündü. Mallorca’dan Marseille’e geldikten sonra Pleyel’e ithaf istedi, fakat değişiklik Alman yayınevine ulaşmadı. Alman ilk baskısında Kessler, Fransız ve İngiliz baskılarında Pleyel vardı. Farklı ülkelere nota gönderip değişikliği haber verme sürecinde aynı albümün ithafı farklılaştı.
Manastıra götürülen Bach
Chopin Bach’ın Das Wohltemperierte Klavier notasını Mallorca’ya götürdü. Bach farklı tonalitelerde prelüd ve fügleri birleştirmiş, Chopin yirmi dört prelüdde majör ve minörleri kullanmıştı. Manastır masasında kendi el yazısıyla Bach’ın notaları birlikteydi. Mumlu küçük masada önceki besteciyi okuyup kendi eserlerini düzenledi. Piyano Paris’ten adaya gelirken notalar odadaydı. Albümü bitirmesi gereken Chopin, yolculuğa aldığı Bach’ın notalarını yanında tutarak çalıştı.
On dokuzuncu yüzyıl başında prelüdler, başka eser öncesinde akordu kontrol etmek, tonalite ve karaktere alışmak için de yazılırdı. Chopin kısa parçaları bağımsız eserler yapıp yirmi dördünü tek yayına topladı. Başka müziğe hazırlık biçimini yeni albüme dönüştürdü. Majör ve minörü değiştirerek her esere farklı müzik verdi. Mallorca’da bitirince dostundan kopya isteyip ülkelere göre hakları görüştü. Albümü hazırlayıp yayınevine teslim edene kadar çalışmayı sürdürdü.
On beşinci prelüdün tonalitesi ve tekrarlanan sesi
On beşinci prelüd Re bemol majör başlar, Do diyez minör orta kısımdan sonra Re bemol majöre döner. Başlangıçla son arasına başka tonalite girer. Tekrarlanan ses dış kısımlarda La bemol, ortada Sol diyez yazılır. Piyanoda aynı tuş olsa da yazılış ve çevresindeki akorlar değişir. Besteci orta kısımda ses adını ve akorları yeni tonaliteye uyarlar.
Mahina’nın öğle listesinde Dmitri Alexeev’in Op.28’den on beşinci prelüdü vardır. Albümü bitirirken Chopin küçük pencereyi, rahatsız masayı ve mumu anlattı. Bach okuyor, kendi el yazısını düzenliyor ve Paris’te seçtiği piyanoyu bekliyordu. Geldikten sonra Fontana’dan notayı kopyalayıp yayınevine göndermesini istedi. Yağmur ve hastalık içinde notaları, sözleşmeyi ve mektupları ele aldı; Sand de derslerle yazmayı sürdürdü.
Mahina’da dinlediğiniz müzik
Mahina’nın öğle müziğinde Dmitri Alexeev’in Yağmur Damlası Prelüdü bulunuyor. Dinlerken Chopin’in beklediği piyanoyu ve manastırdan yazdığı mektupları hatırlayabilirsiniz. Lakabıyla birlikte bestecinin gerçek kışını düşünmenin bir yoludur.





