Ushbu maqolada
- 1965-yil 8-oyning 19-kuni: bir albomga aylangan uchrashuv
- Konsert boʻlsa-da, avval violonchel soʻzlaydi
- 1-qism tarangligi tezlikdan emas, qaytishdan tugʻiladi
- Toʻrt qism bitta xotirani turli surʼatda yoritadi
- Barbirolli va London Symphony Orchestra asar haqidagi xotirasi
- Ovqat orasida bitta klassik asarni uzoq eslash yoʻli
- 1965-yilgi yozuvni yaxshiroq tinglash uchun toʻrt savol
Qisqa javob
Jacqueline du Pré 1965-yil 8-oyning 19-kunida Londonning Kingsway Hall zalida John Barbirolli boshqargan London Symphony Orchestra bilan Elgar violonchel konsertini yozgan. Oʻsha payt yigirma yoshli du Pré ijrosi keyinchalik uzoq yillar sevilgan yozuv boʻlib qoldi. Uni ilk tinglashda shuhratdan oldin, orkestrning uzun kirishisiz violonchel toʻrt akkord bilan eshik ochadigan lahza va toʻrt qism boʻylab qaytadigan xotiralarga eʼtibor bering.
Bu yozuvni ochadigan uch kalit
- 1965-yilgi yozuv ijrochisi Jacqueline du Pré, dirijyori John Barbirolli, orkestri London Symphony Orchestra.
- Konsert toʻrt qismdan iborat va violonchel birinchi taktdanoq akkordlar bilan kiradi.
- Faqat joʻshqin tovush kuchini emas, ilk mavzuning qaytishi va violonchel bilan orkestr oʻrtasidagi almashinuv yoʻnalishini tinglasangiz, tuzilish ravshanlashadi.
Batafsil o‘qish
1965-yil 8-oyning 19-kuni: bir albomga aylangan uchrashuv
Elgar violonchel konserti 1965-yil 8-oyning 19-kunida Londonning Kingsway Hall zalida yozilgan. Solist Jacqueline du Pré, dirijyor John Barbirolli, ijrochi jamoa London Symphony Orchestra edi. Bu yozuv London Symphony Orchestraʼning 1965-yildagi muhim voqealaridan biridir.
Du Préning qisqa umrini avval oʻylasak, musiqani faqat fojea daragidek tinglash oson. Bu yozuvda hayot hikoyasidan ajratib eshitiladigan nuqtalarni belgilang: violonchel jumlani qanchalik uzoq davom ettirishi, sokinlikdan keyin ham ohang yoʻnalishi saqlanishi va orkestr solist harakatiga qanday oraliqda javob berishini navbat bilan tinglasangiz, ijro tanlovlari aniq eshitiladi.
Konsert boʻlsa-da, avval violonchel soʻzlaydi
Asar toʻrt qismdan iborat, birinchi qism Adagio–Moderato bilan boshlanadi. Odatdagi konsertdek orkestr uzun sahna tayyorlagach solist chiqmaydi. Birinchi taktdanoq violonchel toʻrt qatʼiy akkord chaladi, torli cholgʻular, klarnet va valtorna sokin javob beradi.
Ilk tinglashda akkordlarning kuchidan koʻra ortidagi sukunatga quloq tuting. Solo violonchel jumlani yopgach, orkestr boʻshliqni oladi va viola mavzuni boshlaydi. Asar boshidanoq ‘solist orkestrga qarshi’ bahsdan koʻra bitta xotiraning turli ovozlar orasida koʻchishi tarzida rivojlanadi.
1-qism tarangligi tezlikdan emas, qaytishdan tugʻiladi
Ilk mavzu violada boshlanib violonchelga oʻtganda, ayni kuy registr va cholgʻu tembri bilan oʻzgaradi. Violonchel yuqori registrga koʻtarilgan va ilk sokin mavzu qaytgan boʻlaklarni ajratib tinglasangiz, 1-qism bitta kayfiyatni takrorlaydigan musiqa emasligi ravshanlashadi.
Du Pré yozuvini tinglaganda qisqa notaning kuchidan oldin fraza qayergacha davom etishini eshitib kuzating. Kamon bosimi va vibratoni baholashdan avval jumla qayerga yetishini belgilab tinglasangiz, ijrochi tanlagan uzun chiziqni aniqroq solishtirasiz.
Toʻrt qism bitta xotirani turli surʼatda yoritadi
Asar Adagio–Moderato, Lento–Allegro molto, Adagio va Allegro–Moderato–Allegro ma non troppo qismlaridan iborat. 2-qismdagi tez naqsh, 3-qismdagi uzun solo kuy va soʻnggi qismda avvalgi material qaytishini eshitish belgisi qiling.
Hammasini bir tinglashda tahlil qilish shart emas. Ilk safar har bir qism ‘ogʻirlik – harakat – uzun qoʻshiq – olgʻa yurish va xotirlash’ tarzida oʻzgarishini eslash kifoya. Oxirida boshlanishni yodga soladigan boʻlak kelganda, qariyb oʻttiz daqiqalik yoʻl bitta katta jumladek yopiladi.
Barbirolli va London Symphony Orchestra asar haqidagi xotirasi
Barbirolli violonchelchi boʻlib ishlagan yoshligida, 1919-yilgi premyerada London Symphony Orchestra tarkibida shu konsertni ijro etgan. 46 yil oʻtgach, u ayni orkestrni boshqarib, du Pré bilan yozuv qoldirdi. Bastakor premyerasi va 1965-yilgi albom bitta ijrochining faoliyatida bogʻlandi.
Bu fon dirijyor asarning uzoq vaqtini amaliy sahnada boshqargan kontekstni qoʻshadi. Violonchel oldinga chiqqanda orkestr qanchalik yengil chekinishi, aksincha violonchel sukut qilganda ansambl ogʻirlikni qanday qaytarishini tinglang.
Ovqat orasida bitta klassik asarni uzoq eslash yoʻli
Klassik musiqa yaqin boʻlishi uchun barcha tarixni yodlash shart emas. Ilk toʻrt akkord, viola ochadigan mavzu yoki soʻnggi xotira kabi quloqda qolgan bir manzarani tutib olsangiz, keyingi tinglash oʻzgaradi. Bu 1965-yilgi yozuv uzoq sevilgan. Musiqada violonchel bilan orkestr almashadigan sahnalarni birma-bir eshiting.
Mahina Vegan Table ovqatlanish makonida klassik musiqa eshittiradi, jurnal esa musiqaning oʻzini qiziqroq tinglash uchun kalitlarni davom ettiradi. Bir mahal ovqat taʼmidek uzoq qoladigan asar va ijrochilarni sekin tanishtirib, ayni musiqa keyin uchraganda yangi ovozlar eshitishingizga yordam beramiz.
1965-yilgi yozuvni yaxshiroq tinglash uchun toʻrt savol
- Jacqueline du Pré yozuv paytida necha yoshda edi?
- 1965-yilgi yozuv paytida yigirma yoshda edi.
- Elgar violonchel konserti necha qismdan iborat?
- Toʻrt qismdan iborat. Tez va sekin qismlar oddiy navbatlashmaydi; avvalgi material oxirigacha xotira tarzida qaytadi.
- Boshidanoq butun asarni tinglash kerakmi?
- Shart emas. Avval 1-qism boshlanishi va viola ochadigan mavzuni tinglab, tanishgach 2-, 3- va 4-qismga kengaytiring.
- Bu yozuv yagona toʻgʻri javobmi?
- Yoʻq. Muhim tarixiy yozuv, ammo boshqa ijrolar bilan solishtirgan sari temp, kamon bosimi va orkestr muvozanati qanchalik turlicha boʻlishini yaxshiroq eshitasiz.
Mahina Vegan Tableda ovqatlanish paytida klassik musiqa yangraydi.
Mahina Vegan Table tashrif maʻlumotini koʻrish
